Orta yaşta bellek hataları beklenenden erken başlıyor.

Binghamton Üniversitesi’nden psikologlar, 18–74 yaş arası yetişkinlerle MRI (manyetik rezonans) altında yaptıkları bir deneyde orta yaşta ilişkisel bellekteki hataların beklenenden erken ortaya çıktığını gösteren bulgular sundu.

Çalışma hakem denetimli Cerebral Cortex dergisinde yayımlandı.

Test nasıl yapıldı?

Katılımcılara, her biri bir yüz ile bir nesne ya da sahnenin yan yana olduğu görseller gösterildi.

Belleği güçlendirmek için her yüzün o nesneyle etkileştiğini zihinde canlandırmaları istendi.

Beş dakikalık bir aranın ardından, katılımcılar yalnızca yüzleri gördü ve eşleşen nesneyi ya da sahneyi hatırlamaları istendi.

Deney, beynin bir olayı kaydetme, hipokampus (bellek oluşumunda kilit beyin bölgesi) aracılığıyla pekiştirme ve ardından geri çağırma akışını taklit edecek şekilde kurgulandı.

Orta yaşta ne tür hata görülüyor?

Araştırmacılar, orta yaş grubunun sıkça bir yüzü yanlış nesne ya da sahneyle eşleştirdiğini buldu.

Katılımcılar görüntüleri tanıdık buluyor, ancak doğru bağı yerleştirmekte zorlanıyordu.

"Test sırasında ekrandaki tüm görseller tanıdık gelmeye başlıyor." — Ian McDonough, araştırmacı

"Hepsini daha önce gördüklerini biliyorlar, ama şimdi hatırlamaları gereken şey o özgül bağ." — Ian McDonough, araştırmacı

"Ve insanlar yaşlandıkça, hatalar tam da burada belirginleşiyor." — Ian McDonough, araştırmacı

Hipokampus güçlü çalışsa da hata artıyor

Ekip, orta yaştaki olası aksamaların daha zayıf hipokampus etkinliğiyle ilişkili olacağını düşünmüştü; ancak bulgular bunu doğrulamadı.

Gençlerde hatırlama sırasındaki hatalar, orijinal bellek örüntülerinin yeniden etkinleşmemesiyle açıklanırken, orta yaş grubunda hipokampus etkinliği güçlü kaldı.

"Kodlamayla tutarlı biçimde hipokampusu ne kadar çok yeniden etkinleştirirlerse bu bellek hatalarını yapma olasılıkları o kadar yükseliyor." — Ian McDonough, araştırmacı

Bu nedenle, yeniden etkinleşme deseni daha iyi bellekle değil, bu tür hatalarla ilişkili görünüyor.

Neden böyle oluyor?

Araştırmacılar, güçlü hipokampus etkinliğinin neden hatalı anılara yol açtığını henüz bilmiyor.

Bulgular, orta yaşta bellek sistemlerinin sanılandan daha erken ve bölgesel olarak farklı biçimde değiştiğine işaret ediyor.

Ekip, beynin orta yaşta tekdüze bir şekilde gerilemediğini, bazı bölgelerin diğerlerinden daha hızlı etkilendiğini vurguluyor.

Bu durum, tanıdık bir yüzü görüp hangi apartmanda karşılaştığınızı karıştırmaya benziyor: yüz tanıdık, ama bağlantı yerini bulmuyor.

Ne kanıtlıyor, ne kanıtlamıyor

• Bu çalışma, ilişkisel bellekteki yanlış eşleştirme hatalarının orta yaşta belirginleştiğini gösteriyor.

• Çalışma, neden-sonuç ilişkisini kurmuyor; güçlü hipokampus etkinliğinin niçin hataya yol açtığı açıklanamıyor.

• Bulgular, tüm bellek türlerine genellenemez; deney özgül bir bağ kurma görevine dayanıyor.

Yöntem künye

• Kurum: Binghamton Üniversitesi’nden psikologlar.

• Örneklem: 18–74 yaş arası yetişkinler.

• Araç: MRI ile beyin etkinliği ölçümü.

• Görev: yüz–nesne/sahne eşleme; beş dakikalık ara; ardından hatırlama testi.

• Yayın: Cerebral Cortex.