Son Dakika
Apple, ilk dokunmatik MacBook Pro'yu 6 Kasım'da piyasaya sürüyor16 EkimNASA 2028'de Mars'a üç SkyFall helikopteri gönderiyor15 EkimMarka İçerikleri Neden İzlenmiyor ve Ne Yapmalı?15 EkimMaxon Cinema 4D 2027: En çok istenen dağıtım aracı Scatter System geldi15 EkimDinozorlar yok olduktan sonra dev bir mantar ormanları miras aldı15 EkimOregon State Üniversitesi'nden yeni sensör: Gıda kalite kontrolü ucuzluyor ve hızlanıyor15 EkimYerli 'Hayalet Avcıları' mı? HBO Max'in yeni dizisi 'Kardeşler Mahlukat' tanıtımıyla merak uyandırdı15 EkimHücreden klinik deneye: yapay zekâ nasıl ilaç keşfini değiştiriyor15 EkimSony ECM-W5 kablosuz mikrofon seti duyurdu: 32-bit float kayıt, 500 metre menzil15 EkimKoç Healthcare’in Uluslararası İletişimi FL Communications’a Emanet15 Ekim
BilimYayın: 3 dk okuma

Sarawak, tehlikeli duman artınca 3–5 Eylül’de bulut tohumlama planlıyor.

Malezya’nın Sarawak eyaleti, Endonezya’daki yangınların dumanı tehlikeli seviyeye çıkarınca, uygun koşullar oluşursa 3–5 Eylül’de bulut tohumlama yapmayı planlıyor.

Hüseyin GülbahçeYayın: 2 görüntülenmePaylaş
Malezya'nın Sarawak eyaletinde Endonezya yangın dumanına karşı bulut tohumlama operasyonu için hazırlanan uçağın gökyüzünde uçuşu
Sarawak, Endonezya'dan gelen tehlikeli duman seviyeleri nedeniyle 3-5 Eylül tarihleri arasında bulut tohumlama yapmayı planlıyor. · Temsilî görsel — yapay zekâ ile üretildi
Bilim • Ajans DijitalOkumaya başla507 kelime

Malezya’nın Sarawak eyaleti, Endonezya’dan taşan orman yangını dumanı hava kalitesini tehlikeli seviyeye çıkarınca, uygun koşullar oluşursa 3–5 Eylül’de bulut tohumlama yapmayı planladığını açıkladı.

475APISerian’da ölçülen tehlikeli seviye

Plan neye bağlı?

Sarawak Afet Yönetim Komitesi Başkanı Douglas Uggah Embas, operasyonların yalnız uygun bulut oluşumu ve atmosferik koşullarda yapılabileceğini söyledi.

“Bulut tohumlama, ancak uygun bulut oluşumları ve atmosferik koşullar varken yapılabilir — uygun bulut yoksa yağmur ‘yaratamaz’.” — Douglas Uggah Embas, Sarawak Afet Yönetim Komitesi Başkanı

Planın ikinci hedefi, uzun süren kuraklığın kritik düzeye indirdiği baraj ve rezervuarları desteklemek. Yetkililer, operasyon penceresini 3–5 Eylül olarak işaret ediyor; tarih hava akışına ve bulut yapısına bağlı değişebilir.

Hava ne kadar tehlikeli?

Pazartesi günü Sarawak genelinde hava kalitesi hızla bozuldu; yedi noktada Hava Kirletici Endeksi (API) 300’ün üstüne çıktı, Serian ilçesi 475’e ulaştı.

Ulusal ölçütlere göre 300’ün üzeri “tehlikeli” kabul ediliyor. 500’ü aşan seviyeler ise yerel ölçekte acil durum ilanını gündeme getiriyor.

Uggah, gerekirse acil durum kararının yalnız ilgili yerleşimde sıkı biçimde uygulanacağını, tüm eyaleti kapsamayacağını vurguladı. Yetkililer, dışarıda geçirilen süreyi azaltma ve N95 maske kullanma çağrısı yaptı.

Sarawak, tehlikeli duman artınca 3–5 Eylül’de bulut tohumlama planlıyor

Yangınların kaynağı ve bölgesel tablo

Endonezya, haftalardır süren orman yangınlarıyla mücadele ediyor; okullar kapandı ve binlerce kişi tıbbi tedavi gördü. Duman Malezya ve Singapur’a da taşınıyor.

Endonezya’nın Borneo adasındaki Kalimantan bölgesiyle sınır komşusu olan Sarawak, bu taşınımdan en çok etkilenen eyalet. Eyaletin uydu izlemesinde Sarawak içinde dokuz etkin “sıcak nokta” tespit edildi; Kalimantan’da ise aynı gün 1.180 nokta kayda geçti.

Reklam

Kalimantan’da ocak–ağustos sonu arasında toplam 15.587 sıcak nokta belirlendi; bunun 13 binden fazlası yalnız ağustos ayında oluştu. Sarawak’taki odaklara itfaiyeciler sevk edildi.

“Bu konu diplomatik bir meseledir.” — Douglas Uggah Embas, Sarawak Afet Yönetim Komitesi Başkanı

Eyalet yönetimi, sınır aşan duman kirliliğinin ASEAN Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması çerçevesinde federal hükümet tarafından Cakarta ile gündeme getirilmesini istedi.

İklim etkisi ve hatırlatmalar

Yangınlar bölgede her kuru sezonda görülüyor. Bu yıl, rüzgâr ve yağış düzenlerini dünya genelinde etkileyen güçlü El Niño’nun Endonezya’da daha kuru koşullar yaratması bekleniyor; bu da ağır yangınlarla ilişkilendiriliyor.

2015’teki yangınlar, haftalarca Güneydoğu Asya’yı zehirli duman altında bırakmış; çok sayıda insan hastalanmış, okullar kapanmış ve uçuşlar iptal olmuştu.

Sık Sorulan Sorular

Bulut tohumlama yağmuru “yaratır” mı?

Hayır. Yöntem yalnız uygun bulut oluşumu ve atmosferik koşullar varken etkili olabilir; açık gökyüzünde yağmur oluşturamaz.

Acil durum eşiği nedir?

API 500’ü aşarsa yerel bir acil durum ilanı değerlendirmeye alınır; karar eyaletin tamamını değil, yalnız ilgili bölgeyi kapsar.

Operasyon ne zaman yapılacak?

3–5 Eylül penceresi hedefleniyor; tarih ve saat hava ve bulut koşullarına bağlı.

Kimler nasıl önlem almalı?

Yetkililer, dışarıda kalma süresini sınırlamayı ve N95 maske kullanımını öneriyor.

Reklam

Bu haber işinize yaradı mı?

İlgili haberler Tümünü gör