Sarawak, tehlikeli duman artınca 3–5 Eylül’de bulut tohumlama planlıyor.
Malezya’nın Sarawak eyaleti, Endonezya’daki yangınların dumanı tehlikeli seviyeye çıkarınca, uygun koşullar oluşursa 3–5 Eylül’de bulut tohumlama yapmayı planlıyor.
Malezya’nın Sarawak eyaleti, Endonezya’dan taşan orman yangını dumanı hava kalitesini tehlikeli seviyeye çıkarınca, uygun koşullar oluşursa 3–5 Eylül’de bulut tohumlama yapmayı planladığını açıkladı.
Plan neye bağlı?
Sarawak Afet Yönetim Komitesi Başkanı Douglas Uggah Embas, operasyonların yalnız uygun bulut oluşumu ve atmosferik koşullarda yapılabileceğini söyledi.
“Bulut tohumlama, ancak uygun bulut oluşumları ve atmosferik koşullar varken yapılabilir — uygun bulut yoksa yağmur ‘yaratamaz’.” — Douglas Uggah Embas, Sarawak Afet Yönetim Komitesi Başkanı
Planın ikinci hedefi, uzun süren kuraklığın kritik düzeye indirdiği baraj ve rezervuarları desteklemek. Yetkililer, operasyon penceresini 3–5 Eylül olarak işaret ediyor; tarih hava akışına ve bulut yapısına bağlı değişebilir.
Hava ne kadar tehlikeli?
Pazartesi günü Sarawak genelinde hava kalitesi hızla bozuldu; yedi noktada Hava Kirletici Endeksi (API) 300’ün üstüne çıktı, Serian ilçesi 475’e ulaştı.
Ulusal ölçütlere göre 300’ün üzeri “tehlikeli” kabul ediliyor. 500’ü aşan seviyeler ise yerel ölçekte acil durum ilanını gündeme getiriyor.
Uggah, gerekirse acil durum kararının yalnız ilgili yerleşimde sıkı biçimde uygulanacağını, tüm eyaleti kapsamayacağını vurguladı. Yetkililer, dışarıda geçirilen süreyi azaltma ve N95 maske kullanma çağrısı yaptı.
Yangınların kaynağı ve bölgesel tablo
Endonezya, haftalardır süren orman yangınlarıyla mücadele ediyor; okullar kapandı ve binlerce kişi tıbbi tedavi gördü. Duman Malezya ve Singapur’a da taşınıyor.
Endonezya’nın Borneo adasındaki Kalimantan bölgesiyle sınır komşusu olan Sarawak, bu taşınımdan en çok etkilenen eyalet. Eyaletin uydu izlemesinde Sarawak içinde dokuz etkin “sıcak nokta” tespit edildi; Kalimantan’da ise aynı gün 1.180 nokta kayda geçti.
Kalimantan’da ocak–ağustos sonu arasında toplam 15.587 sıcak nokta belirlendi; bunun 13 binden fazlası yalnız ağustos ayında oluştu. Sarawak’taki odaklara itfaiyeciler sevk edildi.
“Bu konu diplomatik bir meseledir.” — Douglas Uggah Embas, Sarawak Afet Yönetim Komitesi Başkanı
Eyalet yönetimi, sınır aşan duman kirliliğinin ASEAN Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması çerçevesinde federal hükümet tarafından Cakarta ile gündeme getirilmesini istedi.
İklim etkisi ve hatırlatmalar
Yangınlar bölgede her kuru sezonda görülüyor. Bu yıl, rüzgâr ve yağış düzenlerini dünya genelinde etkileyen güçlü El Niño’nun Endonezya’da daha kuru koşullar yaratması bekleniyor; bu da ağır yangınlarla ilişkilendiriliyor.
2015’teki yangınlar, haftalarca Güneydoğu Asya’yı zehirli duman altında bırakmış; çok sayıda insan hastalanmış, okullar kapanmış ve uçuşlar iptal olmuştu.
Sık Sorulan Sorular
Bulut tohumlama yağmuru “yaratır” mı?
Hayır. Yöntem yalnız uygun bulut oluşumu ve atmosferik koşullar varken etkili olabilir; açık gökyüzünde yağmur oluşturamaz.
Acil durum eşiği nedir?
API 500’ü aşarsa yerel bir acil durum ilanı değerlendirmeye alınır; karar eyaletin tamamını değil, yalnız ilgili bölgeyi kapsar.
Operasyon ne zaman yapılacak?
3–5 Eylül penceresi hedefleniyor; tarih ve saat hava ve bulut koşullarına bağlı.
Kimler nasıl önlem almalı?
Yetkililer, dışarıda kalma süresini sınırlamayı ve N95 maske kullanımını öneriyor.
Bu haber işinize yaradı mı?
