Büyük ırk köpekler neden daha erken ölüyor? Cevap DNA'daki "zıplayan genlerde".
Arizona State Üniversitesi araştırmacıları, 864 köpeğin genetik verisini inceleyerek büyük ırk köpeklerin neden daha erken öldüğünü açıklayan bir mekanizma keşfetti: Yaşla birlikte DNA metilasyonu kaybedilen LINE1 "zıplayan genleri", büyük ırklarda %35 daha hızlı kontrolsüzleşiyor.
Büyük ırk köpeklerin küçük ırklara göre daha kısa yaşadığı bilinen bir kuraldı. Memelilerde genellikle büyük türler daha uzun yaşarken, köpeklerde tam tersine bir durum söz konusuydu.
Arizona State Üniversitesi (ASU) evrim biyoloğu Noah Snyder-Mackler ve ekibi, bu paradoyu çözmek için Dog Aging Project'te kayıtlı 864 köpeğin genom verilerini analiz etti.
Araştırmacılar, genlerin DNA dizisini değiştirmeden kendilerini ifade etmelerini sağlayan DNA metilasyonuna odaklandı. Bu epigenetik mekanizma, stres ve beslenme gibi dış etkilere duyarlı olduğu gibi yaşlanmanın da yaygın bir göstergesidir.
"Zıplayan genler" kontrolsüzleşiyor
Ekip, köpek ırklarının yaşlanma hızının, LINE1 adı verilen bir transpozona (zıplayan gen) sınıfının düzenlemesinin kaybıyla doğrudan ilişki buldu. LINE1 genler, kromozomlar arasında atlayarak genomun farklı yerlerine kopyalanır ve yerleşir.
Bu durum DNA hasarına yol açar. Gençlikte DNA metilasyonu bu hareketliliği bastırır ancak yaşla birlikte bu kontrol zayıflar.
"Bulduğumuz şu: Transpozona öğelerinin, özellikle LINE1'lerin epigenetik düzenlemesi, farklı köpeklerin ne kadar hızlı yaşlandığını şekillendiren ana bir faktör görünüyor," dedi Snyder-Mackler.
Büyük ırklarda metilasyon kaybı %35 daha hızlı
Çalışma, köpeklerin yaşla birlikte LINE1 ile ilgili genom bölümlerinde %40'tan fazla metilasyon kaybı yaşadığını ortaya koydu; büyük ırk köpeklerin bu kaybı küçük ırk köpeklere göre ortalama %35 daha fazla deneyimlediği belirlendi.
Bu durum, büyük köpeklerde genetik kararsızlık, hastalık ve kanser riskinin artışına işaret ediyor.
ASU genomcu ve çalışmanın ortak yazarı Blaise Mariner, "Bu, büyük köpeklerde daha hızlı yaşlanmanın, en azından kısmen, bu 'zıplayan genler' üzerindeki kontrolün azalmasıyla yönlendirildiğini işaret ediyor" diye konuştu.
İnsan sağlığı için ne anlama geliyor?
Araştırmacılar, LINE1 davranışının yaşlanma nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu konusunda henüz kesin hüküm vermiyor. Ancak köpeklerin insanlarla 30.000 yıldır paylaştığı ortam ve yaşam tarzı, bu bulguların insan biyolojisi için de rehber olabileceğini düşündürüyor.
"Eğer durum buysa, bu öğeleri veya onları düzenleyen mekanizmaları hedeflemek, insanlarda sağlıklı ömrü uzatmak için gelecekteki tedavilere yol açabilecek vaat eden bir alan olabilir," ekledi Snyder-Mackler.
Çalışmanın sonuçları Science dergisinde yayımlandı.
Bu haber işinize yaradı mı?
İlgili haberler Tümünü gör
