Liverpool Üniversitesi: Diyet içecekler kilo vermede su kadar etkili.
Liverpool Üniversitesi'nin British Journal of Nutrition'da yayımladığı 104 haftalık deney, diyet içeceklerin kilo yönetiminde sudan farksız olduğunu gösteriyor. 493 katılımcıyla yapılan SWITCH araştırması, Dünya Sağlık Örgütü'nün tatlandırıcılara karşı çekimser tavrını güncelleme tartışmalarını alevlendirebilir.
Liverpool Üniversitesi araştırmacıları, tatlandırıcılı diyet içeceklerle suyu iki yıl boyunca karşılaştıran en kapsamlı bilimsel deneyi tamamladı. British Journal of Nutrition dergisinde yayımlanan bulgulara göre, iki grup da benzer miktarda kilo verdi.
SWITCH adı verilen araştırma, 493 kilolu ya da obez yetişkinle yürütüldü. Katılımcılar bir davranışsal kilo yönetimi programına alındı ve rastgele iki gruba ayrıldı: Bir grup her gün su içti, diğeri piyasada satılan diyet içeceklerden tüketti.
Rakamlar ne gösteriyor?
104 haftanın sonunda diyet içecek grubu ortalama 4,8 kg zayıfladı. Su grubu ise 3,7 kg verdi. Aradaki 1 kg'lık fark, istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı — yani iki içeceğin kilo üzerindeki etkisi eşit kabul ediliyor.
Her iki gruptaki katılımcılar da bel ve kalça çevrelerinde incelme yaşadı. Vücut kompozisyonlarıyla bazı metabolik belirtilerde iyileşme ölçüldü. Tansiyon ve kolesterol gibi ölçümlerde ise iki grup arasında klinik açıdan anlamlı bir fark çıkmadı.
Şeker alımı her iki grupta da düştü. Diyet içecek içen grupta bu azalma biraz daha belirgindi.
Deney nasıl kuruldu?
Araştırmayı Liverpool Üniversitesi Psikoloji Dekanı Profesör Joanne Harrold yürüttü. Çalışmanın diğer başı, Leeds Üniversitesi'nden Profesör Jason Halford oldu. Halford daha önce Liverpool Üniversitesi'nde görev yapıyordu.
Araştırmada incelenen tatlandırıcılar şunlardı:
Aspartam
Asesülfam potasyum (asesülfam-K, şeker yerine kullanılan bir tatlandırıcı)
Sukraloz
Katılımcıların tükettiği tatlandırıcı miktarı, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin (EFSA) belirlediği güvenlik sınırlarının altında kaldı.
Araştırmanın finansmanı American Beverage Association'dan geldi. Araştırmacılar, fon sağlayıcıdan bağımsız çalıştıklarını ve sonuçların analiz ve yayımlanması üzerinde tam denetim sahibi olduklarını belirtiyor.
DSÖ tavsiyesine nasıl etki eder?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yakın zamanda yayımladığı bir kılavuzda, kilo kontrolü için tatlandırıcı kullanımını önermediğini açıklamıştı. Bu tutumun gerekçesi, gözlemsel araştırmalardaki belirsizliklerdi. SWITCH deneyi ise rastgele atamalı ve kontrollü tasarımıyla bu tartışmaya daha güçlü bir kanıt sunuyor.
Rastgele atamalı kontrollü deney, katılımcıların rastgele gruplara ayrılarak sonuçların karşılaştırıldığı en güvenilir bilimsel yöntemlerden biri sayılıyor.
Profesör Harrold şunları söyledi:
"Tatlandırıcıların iştahı bozduğu ya da kilo aldırdığına dair kaygılar, uzun süreli titiz bir araştırmada doğrulanmadı. Bu kanıtların gelecekteki DSÖ kılavuzlarına ve halk sağlığı politikalarına katkı sağlamasını umuyoruz." — Profesör Joanne Harrold, Liverpool Üniversitesi Psikoloji Dekanı
Araştırma neyi kanıtlamıyor?
SWITCH deneyi, diyet içeceklerin kilo vermede suyla eşit olduğunu gösteriyor; ancak çalışma tatlandırıcıların bağımsız sağlık faydaları olduğunu söylemiyor. Deneyin kapsamı yalnızca kilo yönetimi ve bazı metabolik belirtilerle sınırlıydı.
Araştırma ayrıca, diyet içecekleri şekerli içeceklerle değil suyla kıyasladı. Kilo vermeye çalışan birinin zaten şekerli içecekleri bırakmış olduğu varsayımıyla tasarlandı.
Araştırmanın American Beverage Association tarafından finanse edilmiş olması da ayrıca not edilmesi gereken bir nokta. Araştırmacılar bağımsızlıklarını koruduklarını söylese de finansman kaynağı, bulguları değerlendirirken göz önünde bulundurulabilecek bir bağlam sunuyor.
Sonraki adım ne olacak?
Profesör Halford, çalışmanın önemini şu sözlerle özetledi:
"Bu çalışma, uluslararası tartışmalarda eksik kalan uzun vadeli klinik kanıtı sunuyor. Kilo yönetmeye çalışanlar için tatlandırıcılı içecekler, şekerli içeceklere etkili bir alternatif oluşturuyor — ve iki yıl boyunca suyla aynı performansı gösteriyor." — Profesör Jason Halford, Leeds ve Liverpool Üniversiteleri
Yeni sonuçlar, 2023'te International Journal of Obesity dergisinde yayımlanan ilk SWITCH bulgularını tamamlıyor. Araştırma ekibinin gelecekteki çalışmaları, tatlandırıcıların farklı gruplar üzerindeki etkilerine odaklanabilir.
Çalışmanın kapsamı ve yöntemi
SWITCH deneyi, Liverpool Üniversitesi'nin "The effectS of non-nutritive sWeetened beverages on appetITe during aCtive weigHt loss" (SWITCH) başlıklı projesinin bir parçası olarak gerçekleştirildi. Çalışma, diyetteki şekeri azaltmanın kilo yönetimini nasıl etkilediğini ve şekerin yerine konulan tatlandırıcıların iştah düzenlemesini değiştirip değiştirmediğini test etmek üzere tasarlandı.
Katılımcılar, yapılandırılmış bir davranışsal kilo yönetimi programına dahil edildi ve çalışmanın son yılında program desteği sona ermesine rağmen kilo kaybını koruyabildiler.
Çalışma, 2023'te International Journal of Obesity dergisinde yayımlanan erken bulguların üzerine inşa edilmiş ve British Journal of Nutrition'da "Effect of non-nutritive sweetened beverages versus water on body weight: long-term results of a randomised controlled trial" başlığıyla yayımlanan tam metinle tamamlanmıştır.
Bu haber işinize yaradı mı?
