Sifnos’ta toprağa gömülü ev: Within the Earth.

Paris merkezli mimar Alexandre Pavlidis, Yunanistan’ın Sifnos Adası’nda toprağa gömülü yeni bir konutu tamamladı. Within the Earth adlı ev, zeytin ve üzüm için kademeli teraslarla örülü Ege peyzajını referans alıyor. Kuru yığma taş duvarlar (harç kullanılmadan taşların üst üste yerleştirildiği teknik) arazi boyunca basamak basamak iniyor; konut bu terasların içinde “neredeyse görünmez” kalacak şekilde kurgulanıyor.

Araziyle bütünleşen plan

Pavlidis, adanın tarımsal teraslarını taşıyan istinat duvarlarını yapının ana öğesi hâline getiriyor. Yeni duvarlar bir süs değil; toprağı tutan ve erozyonu yavaşlatan tarihi düzenin devamı. Konsept, arazide “yeni bir nesne” üretmek yerine, mevcut topografyanın çizgisini mimariye dönüştürüyor.

“Ziyaretçi açık manzaradan ayrılıyor ve giderek daha serin, daha karanlık, daha korunaklı bir dünyaya giriyor. Ev taş, gölge, avlular ve denize bakan çerçeveli manzaralarla yavaşça ortaya çıkıyor.” — Alexandre Pavlidis, mimar

Giriş sekansı: kulübeden ışıklı avluya

Yerleşime, arazinin üst kotundaki eski bir çoban kulübesinin tabanından giriliyor. Buradan aşağı inen bir merdiven, üstten ışık alan iç avluya (atrium) ulaştırıyor. Sığ bir su aynası, avluda yatak odalarıyla yaşam alanlarını zarifçe ayırıyor. Oturma, yemek ve mutfak bölümü, doğrudan geniş bir terasa açılıyor; deniz manzarası taş duvarların arasında çerçevelenerek içeri alınıyor. Yatak odaları ise kalın taş ayakların gerisine çekilerek konumlanıyor; her odanın önünde küçük, mahrem birer avlu bulunuyor.

Gömülü katlarda gün ışığı ve gölge

Yapının daha yeraltında kalan arka kesimlerinde gün ışığı, üstü açık küçük avlular ve ışıklıklarla içeri getiriliyor. Banyoda silindirik bir duş hacmi, derin bir ışıklığın altında konumlanıyor; doğal ışık yukarıdan düşerek mekâna yön buluyor. Alt kotta, kuru yığma taş kolonlar üzerinde yükselen pavyon benzeri açık bir gölgelik, ikinci bir büyük terasın içine yerleştirilen yüzme havuzunun yanında duruyor. Böylece ev, eğim boyunca yatay uzanan ortak alanlarla terasların çizgisel geometrisini tekrar ediyor.

Malzeme paleti: taş, beton, ahşap

Dış kabukta kullanılan kaba dokulu kuru yığma duvarlar, içeride çıplak beton tavanlarla ve cilalı taş zeminlerle dengeleniyor. Çerçeveler, sabit mobilyalar ve doğramalar meşe ağacından üretilmiş. Pavlidis, sıcak ahşap dokusunun kazıyarak açılmış bir oyuk hissini yumuşattığını, mekânı “yaşanan” bir yer hâline getirdiğini vurguluyor. Sert-mineral yüzeylerle doğal dokular arasındaki kontrast, evin gün içinde değişen ışığa duyarlı bir karakter kazanmasını sağlıyor.

Öne çıkan tasarım kararları

• Kuru yığma taş teraslar araziyi hem taşıyor hem de yapıyı görünmez kılıyor.

• Üstten ışık alan iç avlu ve ışıklıklar, gömülü planda gün ışığı sağlıyor.

• Yatak odaları kalın taş ayaklar gerisine çekilerek mahrem avlulara bağlanıyor.

• Alt kotta taş kolonlu pavyon ve geniş teras, havuzla birlikte dış yaşamı genişletiyor.

Ege’de akraba yaklaşımlar

Komşu Serifos Adası’nda Mold Architects, araziden çıkarılan taşla alçak kademeli misafir birimleri içeren bir konaklama tesisi tamamladı. Aynı ekip, güçlü rüzgârlara karşı kayalık yamaca gömülen NCaved adlı eviyle de benzer bir “peyzajla bütünleşme” dilini araştırmıştı. Within the Earth, bu yaklaşımı Sifnos’un tarımsal teraslarının mantığını izleyen çizgisel bir planla yorumluyor.