Domuz böbreği bir hastayı ilk kez dokuz ay boyunca diyalizden uzak tuttu.

25 Ocak 2025 tarihinde, Mass General Brigham hastanesindeki ekipler, son evre böbrek yetmezliği olan 66 yaşındaki Tim Andrews'a genetik olarak değiştirilmiş bir domuz böbreği transplant etti.

Bu işlem, Andrews'ı diyalizden kurtardı ve yaklaşık altı ay süreyle normal yaşam sürmesini sağladı.

Transplant süreci ve ön hazırlık

Transplante edilen böbrek, Yucatan minyatür domuzundan alınmış ve insana uyumlu hale getirmek için genetik değişiklikler uygulanmıştı. Bu değişikliklerde insan vücudunun karşı antikor ürettiği bazı şekerler çıkarılmış ve yedi insan geni eklenmişti.

Amaç, bağışıklık sisteminin organı reddetmesini önlemekti. Leonardo Riella ve ekibi, Andrews'a bağışıklık baskılayıcı ilaçlar vererek ret riskini azaltmaya çalıştı.

Olumlu dönem: diyalizden kurtarma

Transplant sonrası Andrews hızlı bir şekilde diyaliz makinesinden ayrıldı. Normal yaşamına geri döndü. Böbrek fonksiyonu beklenen şekilde çalıştı ve hasta, transplant sonrası ilk altı ay boyunca sağlıklı bir yaşam sürdü.

Komplikasyonlar ve organın kaldırılması

Yaklaşık altı ay sonra Andrews, metisiline dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırıldı. Bu bakteriyi çoğu antibiyotik öldüremiyor. Riella ve ekibi, Andrews'ın kullandığı bağışıklık baskılayıcı ilaçların dozunu azalttı; ancak ardından böbreğin kan damarlarında hasar gelişmeye başladı.

Hasar ilerleyerek organ yetmezliğine yol açtı ve böbrek, transplant edilen tarih üzerinden 271 gün sonra yani yaklaşık dokuz ay sürede cerrahi olarak kaldırıldı. Riella bu süreyi “inanılmaz” olarak nitelendirdi.

Geçiş ve insan böbreği transplanti

Böbrek çıkarıldıktan sonra Andrews geçici olarak diyalize geri döndü. Bu süre yaklaşık üç ay sürdü. Ocak 2026 tarihinde, uygun bir insan bağışçısından böbrek alarak ikinci bir nakil geçirdi.

Bu deneyim, bir domuz böbreğinin insan böbreği nakline kadar geçici bir köprü olarak ilk kez kullanıldığını gösterdi.

Daha önceki örnekler ve sürdürülen çalışmalar

2024'te, ABD'de üç hastaya genetik değiştirilmiş domuz böbreği transplant edildi. Bu çalışmalar deneysel bir evrede ve maliyet tahmini henüz yapılamadı. Ancak ABD'de yaklaşık 600.000 kişi diyaliz görmekte ve bu tedavi birey başına yılda yaklaşık 100.000 dolara denk geliyor.

Riella'ya göre ekip şu ana kadar bu türden beş nakil gerçekleştirdi ve bu yıl iki olgu raporu daha yayımlanacak. Bunlardan biri, çalışan bir domuz böbreğiyle Andrews'ın dokuz aylık rekorunu şimdiden geçen bir hastayı konu alıyor.

Uzman görüşleri ve sınırlar

Çalışmada yer almayan Imperial College London'dan Michelle Willicombe, "Arkasındaki bilim ve elde ettikleri sonuç açısından bence inanılmaz," dedi. Leonardo Riella ise "Dokuz ay dayanan bir böbreği vardı, bu akıl almaz" dedi ve "Bu tür nakiller hastaların diyalize girmekten kaçınmasını sağlayabilir; bu çok önemli, çünkü diyaliz vücutta büyük yıpranmaya yol açıyor" diye ekledi.

Willicombe ayrıca yapay böbrek araştırmaları, hasarlı organların yenilenmesi ve bağışçı organların iyileştirilmesi konularında daha fazla çalışmanın gerektiğini vurguladı.

Kaynak ve yayın bilgisi

Bu çalışma, The Lancet dergisinde yayımlanmış ve DOI: 10.1016/S0140-6736(26)01295-X ile erişilebilir.