Utah'ın Kayalık Buzullarında 1 Milyar Ton Buz Gizleniyor.

Kayalık buzul nedir?

Glasiyolog Leif Anderson, Utah Üniversitesi'nden bir grup bilim insanıyla birlikte ABD'nin batısındaki kayalık buzulları inceledi. Ekip, Timpanogos Dağı'nın eteğindeki Timpanogos Buzulu'nu örnek alarak, kayaların altındaki buz hacmini ölçmeye yarayan yeni bir yöntem geliştirdi.

Kayalık buzullar; dağlık bölgelerde, üzeri kalın bir kaya ve moloz tabakasıyla örtülü buz kütleleridir. Yüzeyden bakınca sıradan bir kayalık gibi görünürler, altlarında ise metrelerce buz gizler.

Yöntem: yerçekimini ölçmek

Yeraltındaki buz miktarını ölçmek için yer radarı kullanmak kayalık buzullarda işe yaramıyor; çünkü karışık kayalar radar sinyallerini dağıtarak görüntü kalitesini bozuyor. Anderson ve meslektaşları bunun yerine gravimetre adı verilen, yerçekimi ivmesini ölçen bir cihaz kullandı.

Araştırmanın ortak yazarı ve jeofizikçi Michael Thorne, "Timpanogos Dağı'nı oluşturan kaya ile hemen yanındaki kayalık buzuldaki buz arasında büyük bir kütle yoğunluğu farkı var" dedi. Thorne'a göre kalın buzu olan alanların üzerinden geçerken yerçekimi ivmesinde daha belirgin bir düşüş kaydediliyor.

Ekip, Timpanogos Buzulu çevresinde 232 farklı noktada yerçekimi ölçümü yaptı. Elde edilen verileri Bayes istatistiği ve modelleme teknikleriyle birleştirerek buzulun üç boyutlu kalınlık, şekil ve bileşim haritasını çıkardı.

Timpanogos Buzulu'nun iç yapısı

Analizler, Timpanogos Buzulu'nun hacimce yaklaşık yüzde 83'ünün buz, yüzde 17'sinin ise kaya molozundan oluştuğunu ortaya koydu. Buz, buzul genelinde ortalama 18,8 metre kalınlığa ulaşıyor.

Toplamda buzulda yaklaşık 1,5 milyon metreküp buz bulunduğu hesaplandı. Bu miktar, Mısır'daki Keops Piramidi'nin hacmine ya da yaklaşık 600 olimpik yüzme havuzuna denk geliyor. Ton cinsinden karşılığı ise 1,4 milyon ton (1,5 milyon ABD tonu).

Utah ve dünya ölçeğinde buz stoku

Anderson ve ekibi, yüzey alanı ölçümlerinden buzulun hacmini tahmin edebilen yeni bir yöntem de geliştirdi. Bu yöntemle hesaplanan rakamlar şöyle:

• Utah genelinde belgelenmiş 836 kayalık buzulun toplam buz stoğu yaklaşık 1 milyar ton (1 gigaton).

• ABD'nin batısında toplam yaklaşık 12 milyar ton.

• Dünya genelinde 51 binden fazla belgelenmiş kayalık buzulun tamamında tahminen 48 milyar ton buz.

Araştırmacılar bulgularını Journal of Geophysical Research: Earth Surface dergisinde yayımladı.

İklim krizi nedeniyle önem kazanıyor

Ekip, kayalık buzulların küresel ısınmayla birlikte daha fazla ilgi görmesi gerektiğini söyledi. Buzulların ısınma dönemlerinde dengesizleşerek alttaki yerleşim yerlerine ve altyapıya tehdit oluşturabileceği belirtildi.

Çalışmada, "İklim değişikliği nedeniyle buzullar moloz örtülü buzul formuna ve nihayetinde kayalık buzul formuna geçiş yapma potansiyeli taşıyor" denildi.

Kaynak: Anderson ve ark., Journal of Geophysical Research: Earth Surface