Türkiye, Artemis Anlaşmaları’nı imzaladı: 71. ülke oldu.
Türkiye, Washington’da Artemis Anlaşmaları’nı imzalayarak uzayda şeffaf işbirliği ilkelerini benimsedi; Bakan Kacır 2027’nin ilk aylarında Ay misyonu planını yineledi.
Washington’daki NASA genel merkezinde imza kalemi masaya konurken, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır törende konuştu:
"Türkiye, uzay yolculuğu alanında inanılmaz hedefler ve yeteneklerle yeni bir döneme giriyor." — Mehmet Fatih Kacır, Sanayi ve Teknoloji Bakanı
Türkiye, barışçıl ve şeffaf uzay çalışmaları için ortak ilkeler belirleyen Artemis Anlaşmaları’na imza attı. Törene Türkiye adına TUA Başkanı Yusuf Kıraç, Washington Büyükelçisi Sedat Önal ve astronot Alper Gezeravcı katıldı; ABD tarafından Jared Isaacman ve Dışişleri Bakanlığı’ndan Connor Tomlinson yer aldı.
Bu imza Türkiye’yi 71. ülke yaptı. İlkeler; faaliyet çakışmalarını önleme, uzay nesnelerinin kaydı, bilimsel verilerin paylaşımı ve acil yardım sağlanması gibi başlıkları içeriyor. NASA, X hesabından “Artemis Anlaşmaları’na hoş geldin, Türkiye.” mesajını paylaştı.
Törende kim ne söyledi?
Kacır, Türkiye’nin ABD ile uzay ve havacılık işbirliğinin son dönemde hızlandığını anlattı. Ayrıca temmuzda Ankara’daki NATO Zirvesi’ne ABD Başkanı Donald Trump’ın katılımının iki ülkenin uzay projelerinde işbirliği planlarını güçlendirdiğini söyledi.
"Bugün önemli bir dönüm noktasıdır. Bu alanda Türkiye, ortaya cesur bir vizyon koyuyor." — Jared Isaacman, NASA’dan
Isaacman, ABD ile Türkiye’nin “astronotlarını Ay’ın yüzeyine geri gönderme vizyonunu” paylaştığını belirtti. Tomlinson ise Türkiye’nin katılımından duydukları memnuniyeti dile getirip işbirliğinin artarak süreceğine inandığını söyledi.
Konuşmaların ardından Kacır anlaşmayı imzaladı ve “Hayırlı olsun.” diyerek katılımı duyurdu.
Artemis ilkeleri ve hedefleri
Artemis Anlaşmaları, 1967 tarihli Dış Uzay Anlaşması’na dayanıyor ve çok taraflı, bağlayıcı olmayan bir ilke seti olarak tanımlanıyor. Amaç; uzayın sorumlu ve şeffaf keşfini ortak kurallarla yürütmek.
İlkeler; faaliyetlerin çakışmasını önleyecek koordinasyonu, uzay nesnelerinin kayıt altına alınmasını, bilimsel verilerin paylaşımını ve acil durumlarda yardım yükümlülüğünü öngörüyor.
ABD, aynı çerçevede Ay’da kalıcı bir üs kurmayı, Ay’ı Mars yolculukları için bir durak olarak kullanmayı ve burada değerli madenlerin çıkarılmasını hedefliyor.
13 Ekim 2020’de ABD ile birlikte Kanada, Japonya, Avustralya, İtalya, Lüksemburg ve Birleşik Arap Emirlikleri ilk imzacı ülkeler olmuştu.
Türkiye’nin yol haritası: 2027 Ay hedefi
Kacır, Türkiye’nin uzay atılımında Artemis imzasının tek bir adım olduğunu vurguladı. 2027’nin ilk aylarında hibrit motorlu (katı ve sıvı yakıt teknolojilerini birleştiren) bir uzay aracını Ay’a göndermeyi planladıklarını söyledi.
Bu görevle Ay yörüngesinden veri toplanması ve Ay’a erişen ülkeler arasına girilmesi hedefleniyor.
Bakan, Türkiye’nin Somali’de bir uzay limanı inşasına başladığını belirtti. Bu adımın Türkiye’yi uzay ekonomisinde daha güçlü kılacağını ve fırlatma kabiliyetinde daha bağımsız hareket etmeyi mümkün kılacağını ifade etti.
Kacır, son yıllarda insanlı uzay araştırmalarında atılan adımları hatırlattı ve TEKNOFEST ile TUA’nın kurulmasının bu ekosistemi büyüttüğünü söyledi.
Artemis ve Türkiye’nin Ay hedefi
- 1967
Dış Uzay Anlaşması imzalandı
- 13 Ekim 2020
İlk ülkeler Artemis Anlaşmaları’nı imzaladı
- 2027’nin ilk ayları
Türkiye Ay’a hibrit motorlu uzay aracı göndermeyi planlıyor
Sık sorulanlar
Sık Sorulan Sorular
Artemis Anlaşmaları nedir?
1967 Dış Uzay Anlaşması’na dayanan, çok taraflı ve bağlayıcı olmayan bir ilke setidir. Şeffaflık, verilerin paylaşımı, uzay nesnelerinin kaydı, faaliyet çakışmalarını önleme ve acil yardım gibi kurallar içerir.
Türkiye neden katıldı?
Kacır, Türkiye’nin uzayda sürdürülebilir görünürlük hedefi ve uzayın barışçıl kullanımı için adım atma iradesini vurguladı. ABD ile artan işbirliği ve 2027’de planlanan Ay görevi de kararın dayanakları arasında.
İmza töreninde kimler vardı?
Türkiye’den Bakan Kacır, TUA Başkanı Yusuf Kıraç, Büyükelçi Sedat Önal ve astronot Alper Gezeravcı; ABD tarafında Jared Isaacman ve Dışişleri Bakanlığı’ndan Connor Tomlinson yer aldı.
2027 Ay planı neyi amaçlıyor?
Hibrit motorlu bir uzay aracıyla Ay yörüngesinden veri toplanması ve Türkiye’nin Ay’a erişen ülkeler arasına katılması hedefleniyor.
Bundan sonra ne olacak?
Kacır, Artemis ilkelerinin özellikle Ay, Mars ve derin uzay çalışmalarında şeffaflık, veri paylaşımı ve birlikte çalışılabilirliği güçlendirdiğini söyledi. 2027 Ay misyonu hazırlıkları sürerken Türkiye, imza ile uluslararası işbirliğini daha ileri bir düzeye taşıyacak bir zemin oluşturdu.
Tomlinson da uzay çalışmalarında iki ülke arasındaki işbirliğinin artarak devam edeceğine inandıklarını belirtti.
Bu haber işinize yaradı mı?
