Okyanustaki az plastik bile dev fırtına kuşu yavrularını etkiliyor.

Bu sonuçlar, yetişkin kuşların deniz yüzeyinde yüzen plastikleri besinle birlikte kustuklarında yavrulara kazara aktarabildiği mekanizmasının sahada işlediğini düşündürüyor.

“Mideyi plastikle doldurmak gerekmiyor; küçük miktarlar bile biyolojik bir sinyal bırakıyor,” dedi çalışmanın sorumlu yazarı, UC Davis Weill Veterinerlik Okulu ve Karen C. Drayer Yaban Hayatı Sağlığı Merkezi’nden yaban hayatı hekimi Marcela Uhart.

“Bizi şaşırtan, sadece kaç yavrunun plastik içerdiği değil, bu biyolojik sinyali görebilmemiz için ne kadar az plastik gerektiğiydi,” dedi birinci yazar CONICET’ten Luciana Gallo.

“Plastik parçacıklarını saymak hikâyenin sadece bir kısmını anlatıyor. Bu yavrular sağlıklı görünüyordu ve çıkardığımız plastik miktarı küçüktü, yine de beslenme, metabolizma ve bağışıklıkla ilgili göstergelerde değişiklik görebildik,” diye ekledi Gallo.

Yavrular plastikle nasıl karşılaşıyor?

Güney dev fırtına kuşları Antarktika’dan Şili, Arjantin, Afrika ve Avustralya’ya uzanan geniş bir yayılışta yaşıyor ve plastiklerin biriktiği deniz yüzeyinden sıkça besleniyor.

Yetişkinler, denizde yuttukları plastikleri yavrularını beslerken kustukları yiyecekle birlikte istemeden aktarabiliyor.

Tür küresel ölçekte yüksek riskte sayılmıyor, ancak deniz plastik kirliliğinin yaban hayatını nasıl etkilediğini anlamak için hassas ve yararlı bir “erken uyarı” türü kabul ediliyor.

Az miktar da iz bırakıyor

Araştırmacıların geri kazandıkları plastik miktarı yavruların vücut kütlesine kıyasla küçüktü.

Buna rağmen özellikle yaklaşık bir aylık yavrularda potansiyel olumsuz sağlık değişimleriyle ilişkilendirildi.

• Beslenme durumu ve vücut kondisyonu göstergelerinde değişim kaydedildi.

• Metabolizma ile karaciğer ve kas işlevlerine ilişkin ölçütlerde farklılıklar izlendi.

• Bağışıklık yanıtına dair göstergelerde de değişimler görüldü.

Etki ne kadar sürüyor?

Yavrular uçmaya hazırlanacak yaşa, yaklaşık üç aya yaklaştıklarında bu değişimlerin çoğu zayıfladı ya da kayboldu.

Bunun büyüme sırasında telafi mi olduğu, yoksa plastik maruziyeti ile fizyolojik yanıtların farklı zaman ölçeklerinde mi işlediği henüz bilinmiyor.

Değişimlerin çoğu zayıflarken varlığını koruyan sinyallerden biri ise glutatyon S-transferaz ya da GST adlı, hücrelerin yabancı kimyasalları işlemeye ve oksidatif strese karşı savunmaya yardım eden enzim oldu.

Yöntem künyesi

• Yer ve dönem: Patagonya, Arjantin; iki gelişim evresinde 2022 ve 2023 yılları.

• Gelişim evresi: Yaklaşık 1 aylık ve 3 aylık yavrular.

• Ölçüm: Sağlık göstergeleri ve biyobelirteçler değerlendirildi; yavrulardan geri çıkarılan küçük plastik parçaları sayıldı.

• Yayın: Ecotoxicology and Environmental Safety dergisi, 2026; DOI: 10.1016/j.ecoenv.2026.120628.

Bulgular neyi kanıtlıyor, neyi kanıtlamıyor?

• Erken yaşamda plastik yutma ile belirli sağlık göstergeleri arasında ilişki gösteriliyor, ancak bu tek başına neden–sonuç kanıtı değildir.

• Uzun dönem etkiler belirsizdir; çalışma hayatta kalma ya da üreme başarısını ölçmemiştir.

• Örnekler Patagonya popülasyonundan ve iki yaş evresinden alınmıştır; sonuçlar tüm tür ve coğrafyaya doğrudan genellenemez.

• Değişimlerin üç ayda zayıflaması, etkilerin geçici olabileceğini ya da yavruların büyürken telafi mekanizmaları geliştirdiğini düşündürür; hangisinin baskın olduğu henüz bilinmiyor.

Bundan sonra ne olacak?

Ekip, deniz kuşlarında plastik yutmanın sağlık, hayatta kalma ve üreme üzerindeki etkilerini izlemeyi sürdürüyor ve deniz canlılarında plastikleştirici maruziyeti üzerine çalışmalarını genişletiyor.

Uzun ömürlü ve yavaş üreyen deniz kuşlarında yavru gelişimi, hayatta kalma ya da sonraki yıllarda popülasyona katılım gibi süreçlerde küçük etkilerin zamanla önem kazanabileceği uyarısı yapılıyor.