Dünyanın ilk web kamerası 25 yıl önce kapatıldı.
Cambridge Üniversitesi’ndeki Trojan Room Coffee Pot, 1991’de 128×128 gri tonla başlayan yayınını 22 Ağustos 2001’de sonlandırdı. İlk web kamerası olarak anılan sistem bugün 25 yıl önce kapandı.
Cambridge Üniversitesi’nde bir kahve makinesini izlemek için kurulan ve dünyanın ilk web kamerası olarak anılan Trojan Room Coffee Pot, 22 Ağustos 2001’de kapatıldı. 1991’de yerel ağda başlayan yayın, 1993’te internete açıldı ve on yıllık bir deneyin ardından tarihe karıştı. Son düşük çözünürlüklü kare, kamerayı besleyen Acorn Archimedes bilgisayarının kapatma düğmesine uzanan parmakları gösteriyordu: Daniel Gordon, Martyn Johnson ve Quentin Stafford‑Fraser, sistemi birlikte durdurdu.
Kahve kuyruğundan doğan fikir
Günlük bir derdi çözmek için geliştirilen sistem, ekip arkadaşlarının boş bir demliği görmek için merdivenleri boşuna inip çıkmasını engelliyordu. Projenin geliştiricilerinden Quentin Stafford‑Fraser, o günleri şöyle anlatıyor:
“Yaklaşık on beş kişiydik ve koridorda tek bir filtre kahve makinemiz vardı. Çok kahve tükettiğimiz için taze demlenen kahve çabuk bitiyordu. Binanın farklı yerlerinde çalışanlar için oraya kadar gidip boş demliği görmek sinir bozucuydu. XCoffee tam da bunu çözmek için yazıldı.” — Quentin Stafford‑Fraser, Trojan Room Coffee Pot geliştiricisi
Sistem önce laboratuvarın yerel ağına bağlı bir kamera ve sunucu yazılımıyla çalıştı. Amaç basitti: O an kahve var mı, yok mu? Ekip, bu bilgiye masalarından ulaşabildi.
128×128 gri ton, dakikada üç kare
Proje 1991’de, 128×128 piksel çözünürlüklü gri ton bir kamerayla başladı. Kamera bir görüntü yakalama kartı üzerinden laboratuvarın yerel ağına bağlandı; özel yazılmış bir sunucu uygulaması, X Window System (Unix tabanlı ekran sistemi) üzerinden görüntüyü ağdaki herkese ulaştırdı. Görüntü akışı bugünün anlamıyla “video” değildi; sistem dakikada üç kez fotoğraf karesi güncelliyordu.
İlk ana bilgisayar, Motorola 680x0 tabanlı bir makineydi. Daha sonra görev, Acorn’ın RISC mimarili Archimedes bilgisayarına geçti. 2001’deki kapanış anında da kamera bu Archimedes’e bağlıydı ve yayımlanan son kare, bizzat bu kapanışı belgeledi.
Web’den önce yayındaydı, 1993’te internete açıldı
Trojan Room Coffee Pot’ın bir başka özelliği, Dünya Çapında Ağ (World Wide Web) yaygınlaşmadan önce çalışıyor olmasıydı. Laboratuvar içindeki yerel ağ yayını, Kasım 1993’te ilk kez internete taşındı. Bu tarih, web tarayıcılarının resim gösterebildiği ilk aylardan sadece biraz sonraydı.
Kısa zaman çizelgesi: - 1991: Kamera yerel ağda yayına başladı; 128×128 gri ton, dakikada üç kare. - 1993 Kasım: Yayın ilk kez internete açıldı. - 2001 Ağustos: Sistem 10 yılın ardından kapatıldı; son karede kapatma düğmesi göründü.
Bu erken dönem deneyi, internet kültüründe “her şeyin canlı yayınlanabileceği” fikrinin sembollerinden biri hâline geldi. Basit bir ihtiyaç, ağ üzerinden paylaşılan sürekli bir görüntü akışına dönüştü.
Bugün aynı işi 4K/60 kare yapmak çocuk oyuncağı
Aradan geçen yıllarda web kameraları uçurum gibi bir sıçrama yaptı. Artık masaüstü ve dizüstü bilgisayarlara takılan kameralar, uygun yakalama donanımı ve hızlı bağlantılarla gerçek renkli, 4K çözünürlükte ve saniyede 60 kareye kadar akıcı yayınlar sunabiliyor. Ev internetinde fiber bağlantıların, bilgisayarlarda güçlü işlemcilerin ve verimli görüntü kodlayıcıların yaygınlaşması, sıradan kullanıcıların bile bir kahve makinesini yayın akışına bağlamasını kolaylaştırdı.
Görüntü kalitesi kadar erişilebilirlik de değişti. O günlerde yalnızca aynı ağdaki araştırmacılar demliği görebiliyordu; 1993’ten sonra ise dünya genelindeki meraklılar tek bir sayfayı açarak bu küçük köşeye bakabildi. Bugünse bir akıllı telefonla birkaç dokunuşla yayın açmak mümkün.
Bu hikâye, internetin nesneleri birbirine ve bize nasıl bağladığının erken bir örneği olarak önemini koruyor. Bir kahve makinesinin durumu, küçük bir laboratuvarın ötesinde, internetin gündelik hayatımıza nasıl sızdığını gösteren bir dönüm noktasıydı.
Bu haber işinize yaradı mı?
Hüseyin Gülbahçe
Kurucu · Genel Yayın YönetmeniAjans Dijital'in kurucusu ve genel yayın yönetmeni. Teknoloji, bilim, yapay zekâ, pazarlama ve kültür-sanat gündemini izler; sitedeki haberlerin seçimi, yazımı ve podcast yayınlarından sorumludur.
İlgili haberler Tümünü gör
