Mars’ta Yaşam Mümkün mü? Uzmanlar Neden Hâlâ Uzak Diyor.

2001 yapımı Ghosts of Mars, Kızıl Gezegen’de insan yaşamını eğlenceli bir felaket senaryosuyla anlatıyordu. Aradan 25 yıl geçti, ancak gezegeni dünya gibi yaşanabilir kılma fikri hâlâ uzak görünüyor.

Mars’ı dünya gibi yapmak neden zor?

Planetary Society’nin baş bilim insanı Bruce Betts, Mars’ta küresel ölçekte atmosfer düzenlemenin bugünkü teknolojiyle mümkün görünmediğini söylüyor. Betts’e göre sorun yalnızca teknoloji değil; kaynak yetersizliği, siyaset, ekonomi ve gezegen koruma anlaşmaları da süreci kilitliyor.

Betts’in işaret ettiği en kritik engel karbondioksit eksikliği. Ona göre Mars’ta atmosferi kalınlaştırmak için gereken karbondioksitin yalnızca çok küçük bir kısmı mevcut ve bu eksik, tüm projeyi daha baştan zora sokuyor.

• Teknoloji yetersiz kalıyor.

• Gerekli kaynakların maliyeti çok yükseliyor.

• Çok uzun süreli ve çok kuşaklı destek gerekiyor.

• Dünya çapında politik uzlaşma sağlamak kolay görünmüyor.

• Gezegen koruma anlaşmaları da süreci daraltıyor.

Filmde bile Mars hemen yaşanabilir değil. Ghosts of Mars’ta karakterlerin Dünya benzeri havaya kavuşması için hâlâ 10 yıl beklemesi gerekiyor.

İnsan bedeni Mars’ta ne yapar?

Astronom ve Starlight Planetarium’un kurucusu Mark Gallaway, ekonomik zorluklara ek olarak insan fizyolojisinin de bilinmez olduğunu söylüyor. Gallaway’e göre yerçekimi Dünya’nın yaklaşık yüzde 38’i olan Mars’ta bedenin uzun vadede nasıl tepki vereceğini bilmiyoruz.

0,38G ne demek?

0,38G, Mars’taki yerçekiminin Dünya’dakinin yaklaşık üçte biri olduğu anlamına geliyor. Bu da kaslar, kemikler ve genel dayanıklılık üzerinde ne tür etkiler yaratacağını kestirmeyi zorlaştırıyor.

Gallaway, böyle bir ortamı ancak dönen bir yaşam alanıyla taklit edebileceğimizi düşünüyor. Ona göre insanlar Mars’ta bir yıl kalıp geri döndüklerinde işlevlerini kaybedebilir.

Bir diğer sorun da kapalı yaşam alanlarında ortaya çıkan sosyal gerilimler. Gallaway, Dünya’daki kapalı tesislerde zaman zaman kavgalar çıktığını ve ekiplerin grupları ayırmak zorunda kaldığını hatırlatıyor. Uzun süreli ve izole bir Mars üssünde bu riskin daha da büyüyeceğini söylüyor.

Toprak, zehir ve kolonileşme sorusu

Gallaway’in dikkat çektiği bir başka nokta, Mars toprağının yaşam için elverişli olmaması. Bu nedenle The Martian filmindeki gibi toprakta patates yetiştirmek gerçekçi görünmüyor.

Bu da kolonizasyon planlarının önüne yeni bir yük koyuyor. Eğer insanlar Mars’ta tarım yapmak istiyorsa, üst toprağı Dünya’dan taşımak zorunda kalabilir. Bu da lojistik açıdan çok ağır bir senaryo.

Etik soru da masada

Astronom ve yazar Jeffrey Bennett, insanlığın Mars’ın atmosferine müdahale etmesinin etik yönünü gündeme getiriyor. Bennett’e göre, başka bir gezegenin ortamını değiştirmek, orada zaten olabilecek yaşam biçimlerine zarar verme riskini taşıyor.

Bennett’in yaklaşımı, meseleye yalnızca mühendislik olarak bakılmaması gerektiğini gösteriyor. Ona göre başka bir dünyayı dönüştürmeden önce, kendi gezegenimizin iklimini korumayı öğrenmemiz gerekiyor.

“Kendi evimizin iklimini bile istediğimiz gibi koruyamıyorken, Mars gibi yaşanması zor bir yeri yaşanabilir bir dünyaya dönüştürebileceğimize inanmak zor.” — Dr. Jeffrey Bennett, astronom, öğretmen ve yazar

2176’da bile bugünkünden ileride olmayabiliriz

Betts, bilim insanlarının küçük ölçekli çözümler üzerinde çalışmayı sürdüreceğini düşünüyor. Ancak ona göre 2176 yılına gelindiğinde bile Mars’ı gerçekten dönüştürme konusunda bugünden çok daha ileride olmayabiliriz.

Bu noktada Gallaway, gezegen yerine uzay yaşam alanlarına odaklanmanın daha mantıklı olabileceğini savunuyor. Ona göre bir asteroidi döndürerek iç kısmında yerçekimi benzeri bir ortam yaratmak, bir gezegeni baştan değiştirmekten daha gerçekçi.

AJANS DİJİTAL YORUMU Mars’a yerleşme fikri, bilim kurgu için güçlü bir tema olmaya devam ediyor. Ancak uzmanların çizdiği tablo, insanlığın önce Dünya’daki sorunlarını çözmesi gerektiğini hatırlatıyor. Kızıl Gezegen’i dönüştürmekten çok, orada sınırlı ve kontrollü yaşam alanları kurmak kısa vadede daha gerçekçi görünüyor.