Bu bölümde
- 01Evrenin ilk dakikalarında elektron ve pozitron kütleleri eşit değilse bugünkü fizik kuralları değişmiş olabilir.
- 02Apple, yapay zeka sağlık danışmanlığını 200 bin gönüllüyle bir bilimsel çalışma olarak test ediyor.
- 03Sinema tarihinin en iyi 10 komedi filmi listesi, türün sınırlarını zorlayan yapımları bir araya getiriyor.
- 04Apple TV, işaret dili tercümesi ile ağır işitenlerin filme tam erişimini sağlıyor.
Bu bölümde konuşulan haberler
Bölüm akışı
Bu bölüme soryeni
Konuşma metnine dayanarak cevaplar; dayandığı anlar saniyesiyle gelir, dokununca oradan çalar.
Konuşma metni
FikriFikriye
Ajans Dijital'e Hoşgeldiniz, bugün 16 Kasım 2026 Pazartesi ve elimizde evrenin kurallarını sorgulayan bir simülasyondan, sağlıkta yapay zekayı test eden dev bir çalışmaya, sinema tarihinin en iyi komedi filmi listesine ve Apple TV'nin yeni erişilebilirlik özelliğine kadar uzanan dört harika konu var.
Harika bir yelpaze. Hadi başlayalım ama önce şu soruyla: evrenin ilk dakikalarında elektron ile pozitronun kütlesi tam eşit değilmiş gibi bir simülasyon çıktı, bu nasıl mümkün?
İki fizikçi, Büyük Patlama sonrası nüklö sentezini bilgisayarda yeniden oynattı. Elektron ve pozitron kütleleri arasında ufak bir fark varsayınca, bugün ölçtüğümüz %24,6'lık helyum-4 oranı yine çıkıyor.
Dur, yani otuz yıldır ders kitabında okuduğumuz 'parçacık-antiparçacık kütlesi eşittir' kuralı, evrenin doğumunda geçerli değilmiş olabilir?
Tam olarak. Çalışma bunu kanıtlamıyor, sadece 'olabileceğini' ve gözlemlerle çelişmediğini gösteriyor. Ama eğer öyleyse, bugün 'sabit' diye bildiğimiz birçok parametre aslında dinamik olabilir.
Bu, Hubble gerginliğini de açıklayabilir mi?
Konuşmanın tamamı (28 replik daha)
Evet, erken evrende parçacık kütleleri bugünkü değerlerden farklıysa, kosmik mikrodalga ve süpernova ölçümlerindeki fark doğal bir sonuç olur. Çok şık bir aday açıklama.
Bilim, ihtimalden kanıta giden yolda bir adım daha ilerlemiş olabilir. Şimdi bu 'güven ve kanıt' meselesini, Apple'ın sağlıkta yapay zekâya nasıl yaklaştığına bağlayalım.
Apple, OpenEvidence ile birlikte ABD'de 200 bine kadar gönüllüye açık 'Apple Health AI Study' çalışmasını başlattı. iOS 26 ve Apple Intelligence destekli iPhone sahibi 21 yaş üstü Amerikalılar katılabiliyor.
Peki ne ölçüyorlar? Sadece cevap doğruluğunu mu?
Hayır, insanların yapay zekâ üretmiş sağlık bilgilerini nasıl anladığını, güvenip güvenmediğini ve bu bilgilerin doktor görüşmelerine hazırlıkta işe yarayıp yaramadığını ölçüyorlar.
Yani bir hasta randevudan önce telefonuna semptomlarını yazıp, hakemli dergilere bağlantılı bir cevap alıyor; o cevabı ne kadar anladığını ve güvendiğini bu çalışmada ölçtürüyor.
Kesinlikle. Uygulama cevaplarda New England Journal of Medicine, JAMA, Nature gibi kaynaklara bağlantı veriyor. Kullanıcı isteğe bağlı HealthKit verilerini de paylaşıyor, cevapların kişiselleştirilip kişiselleştirilmediğini test ediyorlar.
Gizlilik nasıl? Sağlık verileri hassas.
Sorular kimlik belirleyici bilgilerden arındırılıyor, OpenEvidence veriyi 24 saatte siliyor, çalışma verisi model eğitimine kullanmıyor. Katılımcı tamamen kendi kontrolünde.
Bu approach, 'ilk piyasaya sür, sonra düzelt' değil, bilimsel bir çerçeve. Sektör için bir referans model oluşturuyor.
Evet, ama ABD ile sınırlı ve iOS 26 şartı erişimi daraltıyor. Gelecekte diğer ülkeler ve demografik gruplara genişletilmesi bekleniyor.
Güvenin ne kadar ciddiye alındığını gördük. Şimdi kendini fazla ciddiye alanları hicveden, hatta bunu sinema dilinin parçası yapan filmlere geçelim.
Collider'ın Lucas Kloberdanz-Dyck tarafından hazırlanan 'Sinema Tarihine Yön Veren En İyi 10 Komedi Filmi' listesi çıktı. Atom bombası korkusundan katil tavşanlara kadar uzanan bir yelpaze.
Başta 'Modern Times' var, Chaplin'in Şarlo karakterinin son filmi. Mekanikleşen dünyada yabancılaşan insanın dramını komediyle harmanlıyor, bugün bile güncel.
1933 'Duck Soup' siyasi hicivin atası, 'Dr. Strangelove' nükleer korkuyu absürt bir farsaya çeviriyor. Kubrick'in dersi: hiciv, korkuyu yüzleşmenin bir yolu.
Monty Python'ın 'Holy Grail' absürt mizahın zirvesi, 'Airplane!' felaket filmlerini ezber bozan bir parodi. 'Dumb and Dumber' ise aptalca mizahın seyirci tarafından ne kadar sevildiğini kanıtladı.
'This Is Spinal Tap' sahte belgesel tarzını popülerleştirdi, 'Shaun of the Dead' korku ve komedi harmanında kurgu ustalığı sergiledi. 'Young Frankenstein' ise 1930'ların korku filmlerine saygılı bir övgü.
Hepimizin tekrar tekrar izlediği ya da repliklerini ezbere bildiği bir komedi vardır; bu liste o ortak hafızaya dokunuyor. Hangi film sizin listede eksik?
Ben 'The Big Lebowski'yi listede görmek isterdim ama yazar 'diğer klasikler' kısmına atılmış. Herkesin kendi kült filmi farklı tabii.
Filmler herkes için yapılır ama herkes aynı şekilde izleyemez. Apple TV'ye eklenen işaret dili seçeneği tam bu noktaya dokunuyor.
Apple, Apple TV uygulamasına film ve dizileri ekran üzerinde işaret dili tercümesiyle izleme seçeneği ekledi. İlk film, Judy Heumann'ın hayatını anlatan 'Being Heumann'.
İşaret dili altyazının yerine geçen bir araç mı, yoksa başlı başına bağımsız bir dil olduğu için ayrı bir hak mı?
Dilbilimsel olarak tam bağımsız bir dil. Ağır işiten veya ana dili işaret dili olan izleyici, ekranın sağ alt köşesinde beliren tercümanla filmi kendi dilinde izliyor.
ASL ve BSL seçenekleri sunuluyor, ayarlardan açıp 'ASL ile' diye arama yapabiliyorsunuz. 'Amerikan İşaret Dili İçeren Film ve Diziler' bölümü de eklendi.
iOS 27.2, iPadOS 27.2, macOS 27.2, tvOS 27.2 ve visionOS 27.2 gerektiriyor. Apple Original içeriklerle başlayıp zamanla daha geniş yelpazeye yayılacak.
Türkiye için henüz Türk İşaret Dili desteği veya tarih açıklanmadı. Ama bu strateji, süreci kontrollü test edip genişletme yaklaşımı.
Evrenin kuralları bile tartışmaya açılırken, bir filmi herkesin kendi dilinde izleyebilmesi gibi sade bir kural yeni yazılıyor. Köşedeki küçük bir tercüman penceresi bazen büyük bir kapı açar.
Ajans Dijitali Takip Etmeyi Unutmayın! Bu akşam gökyüzüne bakarken, bildiğimiz fizik kurallarının 13,8 milyar yıl önce farklı olabilme ihtimalini hatırlayın; belki de en büyük keşif, ne bildiğimizi sorgulamaktır.

