450 milyon yıllık fosilde yumuşak doku bulundu.
Oklahoma Üniversitesi'nden paleontologlar, Montréal'deki bir müzede duran 450 milyon yıllık krinoid fosilinde yumuşak doku buldu. Bu, krinoidlerde yumuşak doku korunmuş yalnızca ikinci örnek ve bugüne dek bilinen en eskisi.

Oklahoma Üniversitesi'nden paleontologlar Lena Cole ve David Wright, 450 milyon yıldan eski bir deniz canlısı fosilinde yumuşak doku buldu. Dendrocrinus simcoensis adlı, soyu tükenmiş krinoid türüne ait fosil, bu hayvan grubunda yumuşak dokusu korunmuş ikinci örnek.
Aynı zamanda bugüne dek belgelenen en eski örnek.
Fosil, Kanada'daki Montréal kentinde bulunan küçük bir müzenin koleksiyonunda yıllardır duruyordu. Cole ve Wright müzeyi ziyaret edip örneği yakından inceleyince içinde çok nadir bir kayıt olduğunu gördü.
Bulgu, dinozorlardan yüz milyonlarca yıl önce yaşamış hayvanların nasıl beslendiğini ve evrimleştiğini anlamaya yarıyor. Krinoid fosilleri milyonlarla ifade ediliyor ama neredeyse hepsi yalnızca sert iskelet parçası taşıyor. Yumuşak kısımlar fosilleşme başlamadan çürüdüğü için bilim insanlarının elinde büyük bir boşluk vardı.
Yumuşak doku fosilde neden neredeyse hiç kalmıyor?
Krinoid, denizyıldızıyla akraba bir deniz hayvanı. Dallanan kolları gövdeden uzandığı için sualtında çiçeği andırıyor. Bu canlılar, Dünya'nın ilk mercan resiflerinde yaşayan hayvanlar arasındaydı. O dönemde karada bitki ve hayvan henüz yaygınlaşmamıştı.
Cole, Sam Noble Oklahoma Doğa Tarihi Müzesi'nde omurgasız paleontolojisi yardımcı küratörü. Yumuşak dokunun neden kalmadığını şöyle anlattı:
Bir hayvan öldükten sonra deri, göz ya da iç organlar gibi yumuşak dokular ilk çürüyen kısımlardır. Fosillerin çoğu kemik, diş ya da kabuk gibi sert parçalardan oluşur. Yumuşak dokular ancak ortam neredeyse doğal bir buzdolabı ya da vakumlu paket gibi davrandığında korunur. Bu koşullar inanılmaz derecede nadirdir. — Dr. Lena Cole, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Cole, örneğin ne kadar sıra dışı olduğunu da sayılarla açıkladı:
Böyle bir korunma gerçekten milyonda bir görülür. Krinoid fosilleri milyonlarla ifade edilir ve yumuşak dokuların bulunması yalnızca ikinci kez oluyor. — Dr. Lena Cole, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Çalışmayı Cole ile birlikte yazan Wright ise dokunun yaşına dikkat çekti. Wright da aynı müzede omurgasız paleontolojisi yardımcı küratörü olarak çalışıyor.
Bu yumuşak dokuların 450 milyon yıldan fazla dayanması inanılmaz. Karşılaştırma için söyleyeyim: bu dokular, bilinen en eski dinozordan 200 milyon yıldan fazla daha yaşlı. — Dr. David Wright, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Tüp ayaklar beslenme biçimini anlatıyor
Fosilde korunan yapı, krinoidin tüp ayakları. Bunlar denizyıldızı, deniz kestanesi ve krinoidleri kapsayan derisidikenliler grubunda görülen küçük, esnek uzantılar. Yumuşak oldukları için ölümden sonra hızla bozuluyor ve fosilde izlerini bulmak çok güç.
Birçok tanıdık hayvan dişi ve çeneyle beslenir. Krinoidler ise deniz suyundaki besin parçacıklarını özel yapılarla yakalar. Tüp ayaklar hem beslenmede hem de hayvanın deniz akıntılarıyla ilişkisinde rol oynar.
Bu yapıların boyutu, dizilişi ve biçimi türden türe değişir. Farklar, belirli yaşam alanlarına ve beslenme yöntemlerine uyumu yansıtır. Böylece yaşayan akrabası kalmamış bir türün yaşam tarzı bile yeniden kurulabilir. Wright bunu memelilerin dişleriyle kıyasladı:
Krinoidlerin tüp ayakları beslenmede kullanıldığı için onları memelilerdeki dişler gibi düşünebilirsiniz. Yapılarındaki farklar, bir türün hangi ortamlarda yaşadığını ve nasıl beslendiğini anlatır. — Dr. David Wright, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Araştırmacılar fosili günümüz okyanuslarında yaşayan krinoidlerle de karşılaştırdı. Anatomik farklar belirgindi. Bu da beslenme yapılarının yüz milyonlarca yılda köklü değişimler geçirdiğine işaret ediyor.

Yaşayan krinoidlerle yapılan karşılaştırmalar, bu eski türün anatomisinin çok farklı olduğunu gösteriyor. Bu da krinoidlerin nasıl evrimleştiğine ve beslenme stratejilerinin yüz milyonlarca yılda nasıl değiştiğine yeni bir bakış sağlıyor. — Dr. Lena Cole, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
İlk okyanus ekosistemlerine açılan pencere
Bulgu, tek bir türü tanıtmanın ötesine geçiyor. Erken Paleozoik Çağ'da deniz ekosistemlerinin nasıl biçimlendiğini anlamaya da katkı veriyor.
Paleozoik, yaklaşık 541 milyon yıl önce başlayan uzun bir dönem. İlk evrelerinde denizlerde karmaşık hayvanların çeşitliliği artıyordu. Kara yaşamı ise hâlâ sınırlıydı.
Krinoidler, erken resif topluluklarına yerleşen canlılardandı. Fosilleri, deniz hayvanlarının farklı ekolojik roller üstlendiğini ve değişen koşullara uyum sağladığını gösteriyor.
Yalnızca yaşayan türlere bakmak bu tablo için yetmiyor. Soyu tükenmiş bazı hayvanların bugünkü akrabalarında karşılığı olmayan yapıları vardı. Wright şöyle dedi:
Soyu tükenmiş türlerin fosilleri, yaşayan türlerde gördüğümüz çeşitliliğin çok dışında özellikler gösterebilir. Soyu tükenmiş ve modern türlerin ekolojik yaşam biçimlerini karşılaştırınca, uyum odaklı evrim örüntülerinin zaman içinde nasıl değiştiğini ve modern biyosferi hangi etkenlerin biçimlendirdiğini anlayabiliriz. — Dr. David Wright, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Biyosfer, Dünya'daki tüm canlıları ve yaşadıkları ortamları kapsıyor. Derisidikenlerde yumuşak doku çok nadir korunduğu için bu tür fosiller, sıradan fosillerin veremediği kanıtı sunuyor. Daha önce bilinmeyen beslenme stratejilerini ortaya çıkarabilir.
Keşif müze rafından çıktı
Büyük paleontoloji buluntuları çoğunlukla uzak bölgelere yapılan saha seferleriyle anılır. Bu kez fosil, yıllardır bir müzede bekliyordu.
Dendrocrinus simcoensis örneği, Montréal'deki Musée de paléontologie et de l'évolution'da saklanıyordu. Müze küçük ve yalnızca toplum bağışlarıyla ayakta duruyor.
İkisi de krinoid uzmanı olan Cole ve Wright müzeyi ziyaret edip fosili yakından incelediğinde değeri ortaya çıktı. Müze koleksiyonundaki bir örnek, evrime dair yeni bir kanıt kaynağına dönüştü.
Yeni fosil keşifleri sonuçta saha çalışmasından gelir. Ama müze koleksiyonları bu tür bütünleştirici araştırmalarda önemli rol oynar. Topladığımız örneklerin tüm önemini her zaman bilemeyiz. Yeni teknolojiler, fikirler ya da uzmanlık, eldeki örneklerden yeni keşifler çıkarmanın şaşırtıcı yollarını sık sık buluyor. — Dr. David Wright, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Cole ise müzeyi ayakta tutan topluluk desteğine vurgu yaptı:
Bu keşif, müze koleksiyonlarının ve onları yaşatan topluluk desteğinin önemini gösteriyor. Bu koleksiyonlara özenle bakan pek çok insanın emeği olmasaydı bu araştırma asla mümkün olmazdı. — Dr. Lena Cole, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Cole ve Wright, Sam Noble Oklahoma Doğa Tarihi Müzesi'nde bir milyondan fazla örnek içeren omurgasız paleontolojisi koleksiyonlarını yönetiyor. Koleksiyona her yıl yeni fosiller ekleniyor. Bu kadar büyük bir arşivde tek bir araştırmacının her örneği ayrıntılı incelemesi mümkün değil.
Bugün sıradan görünen bir fosil, farklı uzmanlığa ya da yeni yöntemlere sahip biri elinde büyük bir keşfe dönüşebilir. Wright da koleksiyonları dünyadaki araştırmacılara açmalarının sebebini bu şekilde açıkladı:
Koleksiyonlarımızı dünyanın dört bir yanındaki araştırmacılara açmaya çalışmamızın nedeni bu. Tek bir kişinin kariyerine sığmayacak kadar çok fosil var. Bulunmayı bekleyen, bir ömre sığmayacak kadar çok keşif var. — Dr. David Wright, Oklahoma Üniversitesi paleontologu
Benzer örneklerin başka koleksiyonlarda olup olmadığı bilinmiyor. Araştırmacılar bu konuda bir açıklama yapmadı.
Bu habere tepkiniz
Bu haber işinize yaradı mı?
İlgili haberler Tümünü gör



