Yapay Zeka 108 Yıllık Birinci Dünya Savaşı Şifresini Çözdü.

Bu başarı, yapay zekanın karmaşık askeri şifreleme yöntemlerini analiz etme konusundaki potansiyelini somut bir kanıtla ortaya koydu.

GPT-Astra nedir ve kim geliştirdi?

Prinz (@deredleritt3r) kullanıcı adıyla bilinen geliştirici, GPT-6 Astra modelini bu görev için kullandı.

Prinz, modelin sağladığı çözümü paylaşırken "küçük ama çok etkileyici bir sonuç" ifadesini kullandı. Çalışma, yapay zekanın sadece güncel dil işlemede değil, tarihsel belgelerde de etkin olabileceğinin işaretidir.

Mesajın ham metni ve çevirisi

Çözülen şifre, o dönemde kullanılan telsiz protokollerine uygun olarak kısaltmalı bir Alman metniydi. GPT-Astra, aşağıdaki metni çözmeyi başardı:

EIN ENGLISCHER KREUZER EINLIEG X SEWASTOPOL X S4STEN X EIN GESCHWADER DER X ALLIIERTEN FOLGT 26STEN X

Model bu metni şu İngilizce çeviriye bağladı:

AN ENGLISH CRUISER ARRIVED AT SEVASTOPOL ON THE ?4TH AN ALLIED SQUADRON FOLLOWS ON THE 26TH

Türkçesi: "Bir İngiliz kruvazörü 24'te Sevestopol'e vardı, bir Müttefik filosu 26'da takip edecek." Bu metin, Kırım Yarımadası çevresindeki deniz harekatı hakkında kritik istihbarat taşıyordu.

Doğrulama: HMS Canterbury kayıtlarıyla birebir uyum

Yapay zeka tarafından elde edilen çözüm, spekülatif bir tahminle sınırlı kalmadı. GPT‑Astra, sonuçlarını çift kontrol mekanizmasıyla test etti. Model, 24 Kasım 1918 tarihinde Sevestopol’e varışını kaydeden HMS Canterbury adlı İngiliz kruvazörünün resmi seyir defterlerine ulaştı.

Kayıtlar, geminin 24 Kasım'da limana girdiğini ve 26 Kasım'da bir Müttefik filosunun takip ettiğini onayladı. Tarihsel veri ile yapay zeka çıkarımları arasındaki bu tam uyum, modelin güvenilirliğini artırdı.

Çözülememiş 50 şifre listesindeki bir girdi

Bu mesaj, şifreleme topluluğunda "çözülememiş en zorlu 50 şifre" listesinde tek bir girdi olarak yer alan yaklaşık 20 Birinci Dünya Savaşı Alman telsiz mesajından biridir. Bu listedeki diğer girdilerin büyük kısmı hala bekliyor.

GPT-Astra'nın bu listedeki bir girdiye ait mesajlardan birini çözmesi, yöntemin tek bir şansa bağlı kalmadığını, sistematik bir yaklaşımla diğer şifreler için de işleyebileceğini gösteriyor.

Neden bu kadar zorlayıcıydı?

Birinci Dünya Savaşı şifrelemeleri, o dönemin teknolojisiyle oldukça karmaşık bir yapıya sahipti. Kısa telsiz mesajlarında bağlam eksikliği, kısaltmalar ve kasıtlı yanıltma unsurları, modern bilgisayarlara bile zorluk yaratır.

GPT‑Astra’nın başarısının muhtemel nedeni, sadece brute‑force (kaba kuvvet) yöntemiyle deneme yapmaması; metnin anlamsal yapısını, askeri terminolojiyi ve olası harekât planlarını “anlayarak” potansiyel çözümleri süzmesidir.

Tarihçilik için ne anlama geliyor?

Bu çözüm, 1918 sonbaharında Karadeniz'de yürütülen Müttefik operasyonlarının detaylarını aydınlatıyor. HMS Canterbury'nin Sevestopol'e varışı, Beyaz Rusları destekleme ve Bolşeviklerin deniz gücünü sınırlama stratejisi bağlamında değerlendiriliyordu.

Mesajın içeriği, o günkü komutanların karar alma süreçlerini anlamak için birincil kaynak niteliğinde yeni bir veri sağlıyor.

Geleceğe bakış: Arşivlerdeki binlerce belge

Dünya arşivlerinde henüz okunmamış, çözülmemiş milyonlarca sayfa belge var. GPT-Astra gibi modeller, bu belgeleri tarayıp, şifreli kısımları tespit edip, çözüm önerileri sunacak şekilde ölçeklendirilebilir. Ancak bu, teknik yeterlilik kadar, tarihçilerle yapay zeka uzmanlarının ortak çalışma protokolleri gerektiren bir süreç.

Prinz'in bu tek başarısı, yol haritası niteliğinde; sistematik bir projeye dönüşmesi halinde tarih yazımına katkısı olacak.