Yaşlanmayı yavaşlatmak için tek bir alışkanlık yeterli mi?
Fransa'daki bir araştırma, 55 yaş üzeri yetişkinlerde 30 yıl süren düzenli aerobik egzersizin daha yüksek 'canlılık kapasitesiyle' ilişkili olduğunu gösteriyor. En net fark, dinlenme halindeki kalp hızı değişkenliği ve kan oksijen doygunluğunda ortaya çıktı.
Fransa'daki Université Côte d'Azur araştırmacıları, 55 yaş üzeri sağlıklı yetişkinlerde ömür boyu sürdürülen aerobik egzersizin fizyolojik rezervleri nasıl etkilediğini inceledi. Çalışma GeroScience dergisinde yayımlandı.
Dünya Sağlık Örgütü bu tür bir rezervi kişinin fiziksel ve zihinsel kapasitesinin bir parçası sayar. Canlılık kapasitesi bağışıklık ve stres yanıtı, enerji ve metabolizma, sinir ve kas fonksiyonu gibi sistemlerde ne kadar rezerv kaldığını sorgular.
Aynı yaştaki iki kişinin bedenleri çok farklı yaşlanmış olabilir; birinin başvurabileceği fizyolojik rezerv daha fazla olabilir. Bilim insanları bu gizli rezerve "canlılık kapasitesi" diyor.
Sağlıklı yaşlanma tartışmaları genellikle hastalıklara odaklanırken, canlılık kapasitesi vücudun baskı altındaki işlevselliğini tutan sistemlerde ne kadar rezerv kaldığını sorar.
Araştırmacılar 39 gönüllüyle çalıştı. Katılımcıların ortalama yaşı 64 idi. Hiçbirinin kronik hastalığı yoktu ve ilaç kullanmıyordu. Gönüllülerden 19’u, en az 30 yıldır haftada en az üç kez aerobik aktivite yapıyordu; haftada en az 2,5 saat orta şiddette ya da bunun yarısı kadar süre yüksek şiddette egzersiz yapıyorlardı.
Diğer 20 kişi düzenli spor yapmıyor, haftada 75 dakikadan az hareket ediyordu. Anketler ve giyilebilir sensörler bu farkı doğruladı.
Ekipler 12 farklı ölçümü — kan belirteçlerinden kalp ritmine, kas gücünden akciğer işlevine — tek bir "canlılık skoru"nda birleştirdi. Sonuç: ömür boyu spor yapanlar önde çıktı. Yaş artınca skorlar düşme eğilimi gösterdi ama çalışma kesitsel olduğu için bireysel düşüş izlenmedi.
En belirgin fark iki dinlenme ölçümündeydi. Sporcu grubun kan oksijen doygunluğu ortalama yüzde 96,8, spor yapmayan grupta yüzde 94,8 idi. Kalp hızı değişkenliği (HRV) sporcularda 49,9 milisaniye, diğer grupta 27,2 milisaniye çıktı.
Kalp hızı değişkenliği, kalbin düzensiz atması değil, atımlar arası küçük zaman farklarının büyüklüğüdür; yüksek değer daha esnek bir otonom sinir sistemini gösterir.
Bu iki ölçüm, araştırmacılar tarafından bağışıklık ve stres yanıtı altına gruplandırıldı.
Ancak her alanda fark yoktu. İltihap belirteçleri, bağışıklık sağlığı algısı, kavrama ve diz kuvveti, akciğer işlevi, enerji-metabolizma ve sinir-kas fonksiyonları gruplar arasında net ayrışmadı. Fark, fizyolojik rezervin belirli yönlerinde — özellikle otonom sinir sistemi ve oksijenasyonda — yoğunlaşmıştı.
Ayrıca hareketsiz grup, az egzersiz yapmasına rağmen olağanüstü derecede sağlıklıydı; bu durum, grupların birbirine daha çok benzemesine neden olmuş olabilir.
Cinsiyete göre keşifsel analizde, aktif kadınların kas kütlesi daha yüksek, yağ oranı daha düşük bulundu; erkeklerde benzer fark tespit edilmedi. Canlılık skoru ile bildirilen yaşam kalitesi arasında ilişki bulunamadı; skorlar zaten üst sınırda toplanmıştı.
Ne kanıtlıyor, ne kanıtlamıyor
Kanıtlıyor: Bu küçük sağlıklı yaşlı grubunda 30 yıl boyunca düzenli aerobik egzersiz, daha yüksek genel fizyolojik rezervle ilişkili; en net sinyal dinlenme hâlindeki kalp hızı değişkenliği ve kan oksijeninde.
Kanıtlamıyor: Egzersizin bu farkı doğrudan yarattığını göstermez; genetik yapı, sosyoekonomik durum ve diğer yaşam tarzı alışkanlıkları da etkili olabilir.
Genellenemez: Çalışma sadece sağlıklı, beyaz ve yaşlı yetişkinleri kapsadığı için, bulguların farklı demografik gruplara uygulanabilirliği belirsizdir.
Belirleyemez: En uygun egzersiz türü, süresi ya da ileriki yaşlarda başlanmasının aynı etkiyi sağlayıp sağlamayacağı konusunda bilgi vermez.
Yöntem künyesi
**Örneklem:** 39 yetişkin (19 aktif, 20 inaktif), ortalama 64 yaş
**Süre:** Kesitsel (tek seferlik ölçüm)
**Egzersiz tanımı:** ≥30 yıl, ≥3 kez/hafta, ≥150 dk/hafta orta veya ≥75 dk/hafta yoğun aerobik
**Çıktı:** 12 bileşenlik canlılık skoru (kan, kalp, kas, akciğer)
**Yayın:** GeroScience, hakemli dergi
Bu bulgular, Ajans Dijital'in daha önce aktardığı bir başka çalışma ile uyumlu: orta yaşta haftada 150 dakika egzersiz, hareketsiz yılların etkilerini kısmen tersine çevirebiliyor. Yeni çalışmada ise en net fark kalp hızı değişkenliği ve kan oksijeninde görüldü; ancak çalışma nedensellik göstermiyor.
İlgili HaberYapılan Araştırmalara Göre Orta Yaşta Egzersiz Yapmak Hareketsiz Geçen Yılları ‘Tersine Çevirebilir’Avustralya’da yapılan bir araştırma, 11.000’den fazla kadını kapsayarak orta yaşın haftada en az 150 dakika fiziksel aktivite yapmanın önemini gösterdi.Dünya Sağlık Örgütü, canlılık kapasitesi olarak adlandırılan bu tür fizyolojik rezervleri kişinin fiziksel ve zihinsel kapasitesinin bir parçası olarak ele alıyor.
Skor henüz klinik bir testle doğrulanmadı; iki kan belirteci, aynı veri seti içinde dört aday arasından seçildiği için skor bir miktar abartılı görünebilir, ancak alternatif belirteçlerle yapılan tekrar analizlerde benzer sonuçlar elde edildi.
Çalışma küçük ve keşifsel niteliğindedir; ileriye dönük takip çalışmaları ve randomize deneylerle nedensellik sınanmalıdır.
Bu haber işinize yaradı mı?
İlgili haberler Tümünü gör
