Araştırma: Ağır COVID-19 uykudaki virüsleri uyandırıyor.

Testler, bu “uykudaki” virüslerin yeniden etkinleştiğine işaret eden bir belirteç olan viral RNA’yı (virüsün genetik materyali) aradı. Bulgular, akut enfeksiyon sırasında çok sayıda gizli virüsün uyandığını gösterdi.

Hangi virüsler uyandı, ne zaman?

Her virüs, yeniden etkinleşmede farklı bir zamanlama izledi. Epstein-Barr virüsü ve anellovirüsler erken dönemde belirirken, sitomegalovirüs ve herpes simplex virüsü daha geç evrede ortaya çıktı. Her bir virüs, bağışıklık ve metabolizma üzerinde kendine özgü değişikliklerle ve hastalarda görülen klinik sorunlarla bağlantı gösterdi. Bu yaygın yeniden aktivasyon, bağışıklık sistemi zayıf olmayan kişilerde de görüldü.

“Uyanınca, COVID-19’u ağırlaştıran iltihabi tabloya katkı yapabilirler.” — Anna Cliffe, University of Virginia

Uzun COVID bağlantısı: Anellovirüsler öne çıkıyor

Akut dönemi atlatan hastalardan bir bölümü, uzun COVID ile uyumlu, günlük yaşamı belirgin biçimde zorlaştıran belirtiler yaşadı. Bu kişilerde anellovirüslerin etkinliğinin sürdüğü daha olasıydı. Çalışmada öne çıkan uzun COVID belirtileri şunlardı:

• Çarpıntı veya düzensiz kalp atımı

• Uyku sorunları

• “Beyin sisi” (odaklanma ve zihinsel netlikte azalma)

• Süreğen yorgunluk

• Efor sonrası belirgin kötüleşme (fiziksel ya da zihinsel çaba sonrasında semptomların artması)

“Eğer Anelloviridae ve uzun COVID bulgularımız doğrulanırsa, bu virüsleri daha iyi anlamak ve onlara karşı antiviral geliştirmek için ciddi bir aciliyet doğar.” — Dr. Esther Melamed, Nöroimmünolog, University of Texas at Austin

Araştırma ekibi, ana bulgularını bağımsız bir hasta grubunda, bir biyobankadaki kan örnekleriyle de yineledi. Bu tekrar, ilişkiyi güçlendiren bir adım olarak öne çıktı.

Neden yeniden etkinleşme oluyor olabilir?

Bulgular, şiddetli enfeksiyon gibi büyük streslerin bağışıklık sisteminin dikkatini dağıtarak, yıllar önce bedene yerleşmiş virüslerin gizlendikleri hücrelerden çıkmasına fırsat verebileceğini düşündürüyor.

“Nöbette duran bekçi kapıdan uzaklaşınca, bu virüsler uyanıp istediklerini yapma fırsatı buluyor.” — Dr. Esther Melamed, University of Texas at Austin

Diğer bir olası mekanizma ise iltihap sinyalleri. HSV-1 için yapılan deneysel çalışmalarda, hastalık sırasında artan bazı bağışıklık sinyallerinin (örneğin IL-1 ve hayvan modellerinde benzeri bir etki gösteren IL-6) nöronlarda virüsü doğrudan uyarabildiği gösterildi. Bu biyolojik yolaklar, neden ağır bir COVID-19 atağının “gizli virüsleri” tetikleyebileceğine dair makul açıklamalar sunuyor.

Sınırlar ve sonraki adımlar

Uzmanlar, RNA saptamanın virüs genlerinin “açıldığını” gösterdiğini, ancak mutlak kanıt sayılabilmesi için vücutta yeni, bulaştırıcı parçacıkların da gösterilmesi gerektiğini vurguluyor. Ekip, bu sınırlamayı hafifletmek için bazı virüslerde hem RNA’yı hem de onlara karşı gelişen antikorları ve virüslerin saklandığı bilinen belirli bağışıklık hücrelerinin arttığını bildirdi.

Çalışma, virüs yeniden aktivasyonu ile kötü klinik sonuçlar arasındaki ilişkinin “nedensellik” değil, güçlü bir korelasyon olduğunu belirtiyor. Bu nedenle bir sonraki adım, bu virüslere yönelik antiviral ilaçların ağır COVID-19 ve uzun COVID hastalarında sonuçları iyileştirip iyileştirmediğini test eden müdahale denemeleri olacak.

“Bir sonraki adım, yeniden etkinleşen bu virüslere yönelik antiviral ilaçların sonuçları iyileştirip iyileştirmediğini test eden ileriye dönük denemeler yapmak.” — Dr. Esther Melamed, University of Texas at Austin