Beyin taramaları uzun COVID'in dopamin nöronlarına zarar verdiğini ortaya koydu.

Uzun COVID, küresel nüfusun yaklaşık yüzde beşini, Kanada'da ise yaklaşık iki milyon kişiyi etkiliyor. İlk COVID-19 enfeksiyonundan sonra en az üç ay süren semptomlar yorgunluk, beyin sisliği, hafıza problemleri ve düşük ruh hali gibi yaygın beyinle ilgili belirtileri içerebilir.

Bu yaygın ve yaşamı altüst eden durum için henüz kanıta dayalı bir tedavi yok.

Araştırmacılar, beyin içindeki biyolojik aktiviteyi ölçen pozitron emisyon tomografisi (PET) yöntemini kullanarak, uzun COVID hastaları ve sağlıklı kontrol grubu arasındaki farkları inceledi.

Dopamin nöronlarının sağlığı ve bütünlüğüyle ilişkilendirilen iyi tanımlanmış bir markörde, hastalardaki seviyelerin striatum'un tüm ana bölgelerinde belirgin şekilde daha düşük olduğunu buldular.

Striatum; motivasyonu, hareketi ve düşünmeyi düzenleyen beyin bölgesi grubudur. Markör seviyelerindeki düşüş, dopamin sinir uçlarındaki yoğunluğun azaldığını gösteriyor.

Bölgesel kayıp desenleri de farklı semptomlarla ilişkilendirildi. Ventral striatumdaki düşüş motivasyon kaybıyla, dorsal putamendaki azalma hareket yavaşlamasıyla, kaudat putamendaki kayıp ise hafıza zorluklarıyla bağlantılı bulundu. Beyin Sağlığı Görüntüleme Merkezi'nde Kıdemli Bilim İnsanı, Kanada Araştırma Kürsüsü sahibi ve çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Jeffrey Meyer, "Bulgularımız, uzun COVID'in dopamin salgılayan nöronların kaybını içerdiğine dair ikna edici kanıt sunuyor" dedi.

Meyer, bu tür hasarın diğer nörolojik hastalıklarda da motivasyon eksikliği ve motor yavaşlamaya yol açtığını, uzun COVID'de de benzer bir süreç işliyor olabileceğini belirtti.

Yeni bulgular, aynı ekibin daha önce yapmış olduğu bir çalışmayı da destekliyor. Önceki araştırmada, uzun COVID hastalarının beyninde alışılmadık derecede yüksek iltihap saptanmış, bu iltihabın dopamin nöronlarının yoğun olduğu bölgelerde özellikle belirgin olduğu görülmüştü.

Meyer, "İltihabın dopamin nöronlarına hasar verebildiğini biliyorduk. Önceki çalışmamız bu bölgelerde yüksek iltihap gösterirken, bu çalışma aynı bölgelerde dopamin nöron belirtecinin azaldığına ve bu kaybın hastaların semptomlarıyla ilişkili olduğuna dair doğrudan kanıt sunuyor" diye açıkladı.

İki çalışma birlikte, kalıcı beyin iltihabı ile dopamin sistemi hasarı arasında olası bir bağlantıya işaret ediyor.

Sonuçlar, uzun COVID biyolojisi ve tedavi yaklaşımlarını değiştirebilir. Daha önceki araştırmaların çoğu beyin iltihabı ve bağışıklık sistemi değişikliklerine odaklanırken, dopamin salgılayan nöronlara doğrudan odaklanan klinik denemeler çok azdı.

Meyer, "Bu sonuçlar uzun COVID'in en azından kısmen beynin dopamin sisteminin bir bozukluğu olduğunu gösteriyor.

Dopamin salgılayan nöronların işlevini artıran ilaçların — dopamin öncülleri ve dopamin metabolizmasını engelleyiciler — yeniden değerlendirilmesinin umut vaat eden bir yaklaşım olabileceğini" ifade etti.

Uzun COVID ile yaşayan insanlar için bu bulgular, dıştan ölçülmesi zor semptomların biyolojik bir açıklamasını getiriyor. Dr. Meyer'in deneyim danışmanı Susan Deuville, "Beş yıldır 2021'de COVID yakaladıktan sonra bana ne olduğunu anlamak için cevap arıyordum.

Bu, sahip olduğum hayatın ve eskiden olduğum kişinin ezici bir kaybıydı. Dr. Meyer'in araştırması umut veriyor. Ayrıca uzun COVID çekenlerin her zaman bildiği bir gerçeği doğruluyor — uzun COVID gerçek ve etkileri yıkıcı" dedi.

Bu sonuçlardan yola çıkan araştırmacılar, önümüzdeki birkaç ay içinde uzun COVID hastalarında dopamin fonksiyonunu hedef alan bir klinik deneye başlayacak. Deneyin amacı, dopamin aktivitesinin değiştirilmesinin hafıza, motivasyon ve yorgunluk üzerinde iyileştirici etkisi olup olmadığını test etmek.

Çalışma, University Health Network (UHN) ile iş birliğinde, zihinsel ve fiziksel sağlık bakımı arasındaki boşluğu kapatmayı hedefleyen bir ortaklık kapsamında yürütülecek. Yayımlanan çalışma, Canadian Institutes of Health Research (CIHR) tarafından desteklendi.