Romatizma ilacı upadasitinib, şiddetli saç dökülmesinde yüzde 100'e kadar sonuç verdi.
JAMA Dermatology'de yayımlanan iki Faz 3 denemesinde, artrit ilacı upadasitinib şiddetli alopesi hastalarının yüzde 55'inde saçın yüzde 80'ini geri getirdi; bazı katılımcılarda ise saç tamamen geri döndü.
Romatizma tedavisi için geliştirilen bir ilaç, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 2'sini etkileyen şiddetli saç dökülmesine karşı üst üste iki Faz 3 denemesinde plaseboyu geride bıraktı.
JAMA Dermatology'de 2026'da yayımlanan çalışma, upadasitinib adlı aktif maddenin saçkıran (alopesi areata) hastalarında 24 hafta içinde gözle görülür yeniden saç çıkışı sağladığını ortaya koydu.
Saçkıran nedir, neden zor tedavi edilir?
Alopesi areata, bağışıklık sisteminin saç köklerini yanlışlıkla yabancı bir hedef olarak görüp saldırmasıyla ortaya çıkan otoimmün (bağışıklık sisteminin kendi dokusuna saldırdığı) bir hastalık.
Saç kökleri kalıcı olarak hasar görmediği için saçın geri çıkma potansiyeli var; asıl sorun bu bağışıklık saldırısını durdurabilmek.
Mevcut tedavi seçenekleri sınırlı, özellikle ergenler için, ve her hastada aynı etkiyi vermiyor.
Bu açığı kapatmak için uluslararası bir araştırma ekibi, halihazırda romatizma tedavisinde kullanılan ve anti-inflamatuar (iltihap önleyici) özellikleriyle bilinen upadasitinibi saçkıran için test etti.
Deneyin kurgusu
Çalışma iki paralel Faz 3 klinik denemesinden oluştu; her ikisi de rastgele atamalı ve plasebo kontrollüydü. Toplam 1.399 katılımcı yer aldı; yaşlar 12 ile 64 arasında değişiyordu ve 118'i ergendi.
Bütün katılımcılar, çalışmaya başlamadan önce standart Saç Dökülmesi Şiddet Skalası (SALT) üzerinden en az 50 puan almıştı; bu, saçlı derinin en az yüzde 50'sinin kaybedildiği anlamına geliyor.
Katılımcılar 24 hafta boyunca her gün bir hap aldı. Haplar 30 miligram upadasitinib, 15 miligram upadasitinib veya plasebo olmak üzere üç grupta dağıtıldı.
Başarı ölçütü olarak SALT puanının 20'nin altına inmesi hedeflendi; bu eşik, saçlı deride yüzde 80 yeniden kaplanma anlamına geliyor.
Sonuçlar: Doz arttıkça etki belirginleşti
24 haftanın sonunda 15 miligramlık grupta hastaların yüzde 45,2 ve yüzde 44,6'sı bu eşiği geçti. 30 miligramlık grupta oran yüzde 55 ve yüzde 54,3'e çıktı. Plasebo grubunda ise aynı başarı yalnızca yüzde 1,5 ve yüzde 3,4 oranında görüldü.
En çarpıcı bulgu, bazı hastaların tüm saçını geri kazanmasıydı. Doz ve denemeye göre upadasitinib alan katılımcıların yüzde 13 ila yüzde 22,5'i saçlı deride yüzde 100 kaplanmaya ulaştı. Plaseboda bu oranlar anlamlı değildi.
İlacın etki mekanizması beklendiği gibi çalıştı: upadasitinib, saç köklerine yönelik bağışıklık saldırısında rol oynayan sinyal yollarını baskılıyor. Etki ayrıca hızlı başladı; araştırmacılar, SALT 20 eşiğinin 8. haftadan itibaren her iki dozda da karşılandığını bildirdi.
"Farklılaşma, tedavi başlangıcından kısa süre sonra gözlendi; birincil sonlanma noktası olan SALT 20'nin altı, 8. haftadan itibaren her iki upadasitinib dozunda karşılandı."
Yaşam kalitesi de ölçüldü
Araştırmacılar saçın geri gelmesinin ötesine geçip hastaların kendi beyanlarına da baktı. Her iki dozda da hasta izleniminde ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin birden fazla boyutunda anlamlı iyileşme kaydedildi.
"Psikososyal ve duygusal yükü sıklıkla yüksek olan bu hastalıkta, klinik yanıtların saç çıkışı hasta bildirimli anlamlı iyileşmelere dönüşmesi, bir tedavinin etkin sayılması için zorunludur."
Güvenlik profili ve sınırlar
24 haftalık takip süresinde ciddi yan etkiler katılımcıların yalnızca küçük bir bölümünde görüldü. Ancak denemeler 24 haftayla sınırlı olduğu için daha uzun vadeli etkiler ve güvenlik verileri henüz bilinmiyor.
Çalışmanın bir başka kritik sınırı finansman: denemelerin finansörü ve ortak tasarımcısı upadasitinibin üreticisi AbbVie; bazı araştırmacılar da şirketin çalışanları. Endüstri sponsorluğu büyük Faz 3 denemelerinde olağan dışı değil ve çalışma bağımsız hakem değerlendirmesinden geçti.
Yine de sonuçların mevcut tedavilerle ve uzun vadede doğrulanması için ek testler gerekiyor.
Bundan sonra ne olacak?
Upadasitinib zaten romatizma başta olmak üzere birkaç endikasyonda (ilaçların onaylı kullanım alanı) kullanılıyor; alopesi areata için yeni bir onay başvurusunun yolu açılırsa milyonlarca hasta için yeni bir seçenek olabilir.
Araştırmacılar, hızlı ve derin yanıtın ilacı "şiddetli alopesi areata için değerli bir tedavi seçeneği" konumuna getirebileceğini söylüyor.
Bu haber işinize yaradı mı?
