Bu bölümde
- 01WeatherNext 3, uydu verisini altı saat gecikmeyle değil saatlik alıp işliyor; bu yağış ve sıcaklık tahminindeki asıl kayıptı.
- 02Yağış isabetinde iyileşme yüzde 10 ile yüzde 60 arasında; oran, hangi ölçümle karşılaştırıldığına göre değişiyor.
- 03Google modeli kendi arama, harita, bulut ve yapay zekâ ekosistemine aynı anda bağlıyor; 'ilk' iddiasını ise WindBorne tartışmalı kılıyor.
Bu bölümde konuşulan haberler
Bölüm akışı
Bu bölüme soryeni
Konuşma metnine dayanarak cevaplar; dayandığı anlar saniyesiyle gelir, dokununca oradan çalar.
Konuşma metni
FikriFikriye
Ajans Dijital'e hoş geldiniz. Bu akşam elimizde yapay zekânın sıradan bir köşesinden bir haber var, tahmin edersin hava durumu gibi görünüyor ama aslında değil.
Yani meteoroloji deyince insanın aklına yağmur ihtimali gelir; oysa bu haberin asıl kahramanı yağmur değil, verinin altı saat gecikmeli olması.
Dur, bunu bir daha açar mısın? Yani meteoroloji verileri neden gecikmeli, anlık ölçülmüyor mu zaten?
Ölçülüyor aslında; istasyonlar, uydular, hava balonları her an veri üretiyor. Ama yapay zekâ modelleri bu verileri doğrudan yutmuyor, çoğu büyük model hâlâ sayısal simülasyonların altı saat önce ürettiği çıktılarla eğitildi. Altı saat fark, özellikle yağışta ciddi sapma demek.
Şimdi anladım. Google'ın WeatherNext 3 dediği şey, uydudan saatlik görüntüyü alıp modele direkt beslemekmiş; yani o altı saatlik gecikmeyi kökünden kesmek.
Aynen. Şirket bunu dünyada ham uydu verisini doğrudan işleyen ilk yapay zekâ modeli olarak sunuyor, ama bir WindBorne var ki hava balonlarından ham gözlem alıp çalışan WeatherMesh 6'yı zaten 2025'in sonundan beri kullanıyor. Yani 'ilk' dedikleri şey biraz tartışmalı, bunu birazdan açarız.
Konuşmanın tamamı (13 replik daha)
Peki modelin asıl gücü nerede o zaman, algoritmada mı?
Asıl güç algoritmada değil, dağıtımda. Google bu modeli Arama, Gemini, Haritalar, Earth Engine, Cloud Storage derken beş ayrı ürüne aynı anda bağlamış. Sen İstanbul'da 'yarın yağmur var mı' diye sorduğunda cevap bu modelden çıkıyor.
Şaşırdım çünkü bir yenilenebilir enerji detayı var haberde; rüzgâr türbinlerinin yüksekliğine karşılık gelen 100 metredeki rüzgâr hızını tahmin ediyormuş. Bu bana teknik bir ayrıntı gibi geldi.
Şöyle söyleyeyim: rüzgâr santralini işleten kişi, gece saat ikide türbinlerin ne kadar elektrik üreteceğini bilmek ister; çünkü enerji borsasına o saatte satacağı elektriğin miktarını önceden taahhüt eder. Şimdiye kadar bunu yeterince doğru hesaplayamıyordu. Yeni model rüzgâr, güneş ışınımı, bulut örtüsünü aynı anda ve yüksek çözünürlükle veriyor.
Yani bana ne faydası var, diye soracak olursam; ben Anadolu'da bir çiftçi olsam ya da İzmir'de liman işletsem, burada benim için ne değişir?
Çiftçi için en az bir gün önceden gelen, beş kilometre çözünürlüklü yağış tahmini var; yani 'köyün üstüne mi yağacak, alt tarafına mı' sorusu biraz daha cevaplanabilir oldu. Liman için de aynı şey fırtına saatini dakika dakika bilmek demek. Türkiye'ye ne zaman geleceğini Google söylememiş ama küresel dağıtım başlamış, bu birkaç ay meselesi.
Yağışta yüzde 60 iyileşme deniyor haberde; bu çok büyük bir rakam gibi geldi bana. Biraz şüphelenmem normal mi?
Şüphelenmen doğru. Habere dikkat edersen yüzde 60 iyileşme, IMERG denen uydu yağış verisine karşı. Başka bir kaynak olan MRMS'ye karşı yüzde 30; yer istasyonlarına karşı yalnızca yüzde 10. Yani 'yüzde 60' başlığa atılacak bir rakam, ama gerçekte ölçtüğün şeye göre değişiyor.
Haklısın, ben de 'hangi ölçümle karşılaştırıyorsun' sorusunu atlamıştım. Şimdi asıl soru şu: bu yapay zekâ ilerlemesi büyük resmi nasıl değiştiriyor?
Bence büyük resim şu: meteoroloji 50 yıl boyunca süper bilgisayarlarla fizik simülasyonu yapılan bir alandı. Şimdi veriyi alıp desenden öğrenen modeller oyunu değiştiriyor. Ama Google'ın burada fark yarattığı yer algoritma değil, o algoritmayı iki milyar insanın ekranına bağlayabilmesi.
Akılda kalsın: eğer yarın öğleden sonra plan yapıyorsan, Google'dan ya da Haritalar'dan baktığın yağış ihtimali artık eskisinden biraz daha güvenilir; ama 'yüzde 60' gibi başlıklara aldanma, asıl ölçü birimine bak.
Ve bu arada bu hava tahmini meselesi, yapay zekânın en zararsız görünen uygulaması; ama altında ham veri kimin elinde, dağıtım kimin ekranında sorusu var. Bir sonraki haberimizde ağırlığı bambaşka bir yere çekiyoruz.
Yani birinden sonra meteorolojiden nefrete kadar her şeyin aynı soruya bağlandığını göreceğiz. Ajans Dijital'i takip etmeyi unutmayın!